จับตาทุกอารมณ์? โรงเรียนจีนใช้ AI จับสีหน้า-วิเคราะห์ความตั้งใจเรียนเด็ก

ตอนนี้จีนกำลังเดินหน้าผลักดันแนวคิด Smart Campus อย่างเต็มที่ โดยโครงการนี้เริ่มมาตั้งแต่ปี 2018 จากตอนแรกที่ใช้ระบบสแกนใบหน้าเพื่อเช็กเข้าโรงเรียนหรือหอพัก 

แต่ตอนนี้พัฒนาไปไกลถึงขั้นใช้ AI คอยวิเคราะห์พฤติกรรมนักเรียนในห้องเรียนแบบ
เรียลไทม์แล้ว

แปลกตรงไหน? ทุกวันนี้หลายโรงเรียนก็ใช้ AI กันแล้ว

การติดตามพฤติกรรมนักเรียนดังกล่าว ถึงขั้นสามารถวิเคราะห์ได้เลยว่าเด็กกำลังตั้งใจเรียนอยู่หรือไม่ ผ่านข้อมูลพฤติกรรมแทบทุกด้านของนักเรียน

โดยหนึ่งห้องเรียน จะติดกล้อง AI ไว้อย่างน้อย 2 ตัว เพื่อคอยวิเคราะห์ว่านักเรียนกำลังตั้งใจเรียนอยู่หรือเปล่า เช่น มองกระดานบ่อยไหม แอบเล่นมือถือ ง่วง หลับ หรือมีส่วนร่วมในห้องเรียนมากแค่ไหน 

จากนั้นระบบจะนำข้อมูลทั้งหมดไปสรุปเป็นคะแนนหรือรายงานให้ครูใช้ประเมินนักเรียนแบบละเอียด ซึ่งโรงเรียนมัธยมในจีนกว่า 68% เริ่มนำระบบนี้เข้ามาใช้แล้ว โดยรัฐบาลจีนมีแผนจะขยายระบบนี้ให้ครอบคลุมโรงเรียนทั่วประเทศภายในปี 2030

จากห้องเรียน สู่สนามสอบระดับชาติ

ระบบดังกล่าว ยังขยายไปใช้กับสนามสอบ Gaokao ซึ่งเป็นการสอบเข้ามหาวิทยาลัยของจีนที่มีการแข่งขันสูงมาก โดยในห้องสอบจะมีทั้งระบบสแกนใบหน้า ประตูสแกนอัจฉริยะ ไปจนถึง AI ที่คอยจับพฤติกรรมที่อาจเข้าข่ายทุจริตในห้องสอบผ่านกล้องวิเคราะห์ภาพ

ห้องสอบพอเข้าใจได้ แต่ห้องเรียนเด็กจะอึดอัดไหม?

แม้บางฝ่ายจะมองว่านี่คือการพัฒนาการศึกษาให้ทันสมัยขึ้น แต่หลายฝ่ายกลับมองว่า เทคโนโลยีลักษณะนี้ กำลังทำให้ห้องเรียนกลายเป็นเหมือน “The Truman Show” ในชีวิตจริง เพราะนักเรียนถูกจับตาและประเมินตลอดเวลา 

จนพื้นที่ที่ควรเปิดโอกาสให้เด็กได้ลองผิดลองถูก อาจกลายเป็นพื้นที่ที่ทุกพฤติกรรมถูกแปลงเป็นคะแนนและข้อมูล จนอาจารย์และนักวิชาการหลายคนก็กังวลว่า เด็กอาจเริ่ม “แกล้งตั้งใจเรียน” เพื่อให้ระบบมองว่าทำตัวดี มากกว่าจะเรียนรู้อย่างเป็นธรรมชาติ

และแรงกดดันจากการถูกจับตาตลอดเวลา อาจกระทบต่อความมั่นใจ บุคลิกภาพ และความคิดสร้างสรรค์ของเด็กในระยะยาว

สะท้อนให้เห็นเลยว่า การนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ในระบบการศึกษา อาจช่วยเป็นระบบและมีประสิทธิภาพมากขึ้น แต่อีกมุม ก็ทำให้เกิดคำถามว่าเทคโนโลยีควรเข้ามาช่วยอย่างไร โดยไม่ทำให้ห้องเรียนกลายเป็นพื้นที่ที่เด็กรู้สึกว่าถูกควบคุมตลอดเวลา