หรือโลกกำลังเข้าสู่ยุคธุรกิจสงคราม?เมื่อ Big Tech เริ่มกลายเป็นผู้กุมเทคโนโลยีทางทหาร

ปัจจุบัน ขีดความสามารถทางการทหารไม่ได้วัดกันที่จำนวนทหาร อาวุธ หรือกำลังรบเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงเทคโนโลยีที่ช่วยให้กองทัพสื่อสาร ตรวจจับเป้าหมาย และปฏิบัติการได้อย่างแม่นยำ ตั้งแต่อินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม ไปจนถึงโดรนและซอฟต์แวร์วิเคราะห์ข้อมูล

แต่ประเด็นที่น่าสนใจคือ เทคโนโลยีทางทหารจำนวนมากในปัจจุบัน พัฒนาและให้บริการโดยบริษัทเอกชน เมื่อกองทัพต้องพึ่งพาระบบเหล่านี้ในการปฏิบัติภารกิจสำคัญอย่างต่อเนื่อง บริษัทเทคโนโลยีจึงมีบทบาทมากกว่าการเป็นผู้ขาย แต่กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานทางทหาร

ผลที่ตามมาคือ การตัดสินใจของบริษัท ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการให้บริการ เงื่อนไขการใช้งาน หรือการเข้าถึงเทคโนโลยีอาจส่งผลต่อขีดความสามารถทางการทหารของประเทศหนึ่งได้โดยตรง

จึงเกิดคำถามว่า เมื่อรัฐจำเป็นต้องพึ่งพาเทคโนโลยีจากบริษัทเอกชนมากขึ้น รัฐยังเป็นผู้กำหนดทิศทางของสงครามได้ทั้งหมดหรือไม่ หรือบริษัทเทคโนโลยีกำลังเข้ามามีอิทธิพลต่อการทำสงครามมากขึ้น

เมื่อ Big Tech ลงสนามสู่ธุรกิจสงคราม

สงครามไม่ได้เกี่ยวข้องกับความมั่นคงของประเทศเท่านั้น แต่ยังเป็นอุตสาหกรรมที่มีเม็ดเงินมหาศาล และเปิดโอกาสให้บริษัทเอกชนเข้ามามีบทบาทในห่วงโซ่ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการทหาร

ข้อมูลจากสถาบันวิจัยสันติภาพระหว่างประเทศแห่งสตอกโฮล์ม (SIPRI) ชี้ว่า บริษัทผลิตอาวุธและให้บริการทางทหารรายใหญ่ 100 แห่งทั่วโลกมีรายได้จากธุรกิจอาวุธรวมกันกว่า 679,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2024

และในปี 2025 สำนักข่าว El País ก็ระบุว่า บริษัทเทคโนโลยีอย่าง OpenAI, Google, Anthropic ต่างได้รับสัญญาจากกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ มูลค่าสูงสุดรายละ 200 ล้านดอลลาร์ เพื่อพัฒนาขีดความสามารถด้าน AI ขั้นสูง ขณะที่ Microsoft, Amazon และ Palantir ก็เข้ามามีบทบาทในการให้บริการคลาวด์ ซอฟต์แวร์ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับภารกิจด้านความมั่นคงและการทหาร

การเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนให้เห็นว่า ธุรกิจสงครามกำลังขยายจากการผลิตอาวุธและยุทโธปกรณ์ ไปสู่การให้บริการเทคโนโลยีที่รองรับการทำงานของกองทัพไม่ว่าจะเป็นการประมวลผลข้อมูล การวิเคราะห์ข่าวกรอง หรือการพัฒนา AI เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหาร

ซึ่งก็อดคิดไม่ได้ว่ารัฐต้องพึ่งพาเทคโนโลยีจากบริษัทที่ตนเองไม่ได้ควบคุมทั้งหมด อำนาจในการกำหนดทิศทางสงครามจะยังอยู่ในมือของรัฐหรือไม่

ส่องบทบาท Big Tech ในสงคราม

สงครามรัสเซีย-ยูเครนเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของบทบาทบริษัทเทคโนโลยีในสนามรบ เมื่อระบบอินเทอร์เน็ต Starlink ที่ทำงานผ่านดาวเทียมของ SpaceX กลายเป็นระบบสื่อสารสำคัญของกองทัพยูเครน ทั้งการติดต่อระหว่างหน่วยทหาร การส่งภาพจากโดรนลาดตระเวน และการสนับสนุนการระบุเป้าหมายทางทหาร

โดยในปี 2025 ยูเครนเผยว่าได้รับอุปกรณ์ Starlink มากกว่า 50,000 เครื่อง สะท้อนว่าบริษัทเทคโนโลยีเพียงรายเดียวสามารถเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการสื่อสารและการปฏิบัติการทางทหารของประเทศที่อยู่ในภาวะสงครามได้อย่างมาก

แต่การพึ่งพาเทคโนโลยีจากเอกชนก็มาพร้อมความเสี่ยง โดย Reuters รายงานว่า อีลอน มัสก์ สั่งให้ SpaceX ปิดสัญญาณ Starlink ในบางพื้นที่ของยูเครนระหว่างปฏิบัติการ ส่งผลให้ทหารบางส่วนขาดการสื่อสาร โดรนไม่สามารถส่งภาพได้ตามปกติ และหน่วยปืนใหญ่ประสบปัญหาในการกำหนดเป้าหมาย

อีกทั้งตัวระบบของ Starlink ยังเกิดเหตุขัดข้องทั่วโลกจากปัญหาซอฟต์แวร์ภายใน ทำให้การสื่อสารทางทหารของยูเครนหยุดชะงักกว่า 2 ชั่วโมง จนบางภารกิจต้องเลื่อนออกไป

ประเด็นนี้กลับมาเป็นที่จับตาอีกครั้งในเดือน ต.ค. 2026 เมื่อมีรายงานว่า Starlink จำกัดการทำงานของระบบที่ใช้สนับสนุนภารกิจทางทหารบางประเภทของยูเครน โดยเฉพาะโดรนที่เคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูง จนมีรายงานว่าบางภารกิจต้องยกเลิกหรือหยุดชะงัก

จากการป้องกันประเทศ สู่ธุรกิจ?

เมื่อความขัดแย้งระหว่างประเทศผลักดันให้รัฐบาลทั่วโลกเร่งจัดหาเทคโนโลยีทางทหาร อุตสาหกรรมป้องกันประเทศจึงไม่ได้มีเพียงผู้ผลิตอาวุธแบบดั้งเดิมอีกต่อไป แต่ยังเปิดพื้นที่ให้บริษัทเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทสำคัญในการปฏิบัติการทางทหารมากขึ้นด้วย

เมื่อเทคโนโลยีของบริษัทเอกชนกลายเป็นส่วนสำคัญของการทำสงคราม ประเด็นจึงไม่ได้อยู่แค่เรื่องรายได้และผลประโยชน์ทางธุรกิจ แต่ยังรวมถึงว่า บริษัทควรมีอำนาจตัดสินใจเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีทางทหารมากแค่ไหน และใครต้องรับผิดชอบหากการตัดสินใจของบริษัทส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศ

ความท้าทายของรัฐจึงอยู่ที่การใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเอกชน โดยยังคงรักษาอำนาจตัดสินใจด้านความมั่นคงไว้ในมือรัฐ เพราะเมื่อกองทัพต้องพึ่งพาระบบที่บริษัทเป็นผู้ควบคุม ความต่อเนื่องของภารกิจทางทหารก็อาจขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของภาคธุรกิจด้วยเช่นกัน