งานแรกของเด็กจบใหม่กำลังหายไป? บทเรียนจากอินเดียที่ไทยต้องจับตา

เมื่อเทคโนโลยี AI มาเปลี่ยนการทำงานด้วยความสามารถในการประมวลผล วิเคราะห์ และทำงานแทนมนุษย์ได้อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ “ประตูบานแรก” สู่เส้นทางอาชีพของคนรุ่นใหม่กำลังแคบลงทุกที

โดยเฉพาะในอินเดีย ศูนย์กลางอุตสาหกรรมเทคโนโลยีของโลก ที่กำลังเผชิญแรงกระแทกครั้งใหญ่ หลังสถาบันการเงินและธนาคารยักษ์ใหญ่จากวอลล์สตรีท เช่น JPMorgan Chase และ Goldman Sachs นำ AI มาแทนงานระดับเริ่มต้น ส่งผลให้เด็กจบใหม่ต้องแข่งขันดุเดือดขึ้นและหางานยากกว่าเดิม

งานพื้นฐานอย่างการตรวจสอบเอกสารสินเชื่อ การทำบัญชี การออกใบแจ้งหนี้ และการเขียนโค้ดเบื้องต้น เป็นสิ่งที่ให้เด็กจบใหม่ได้สะสมประสบการณ์ แต่ตอนนี้ระบบ AI ทำแทนได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพกว่า ส่งผลให้บริษัทเทคโนโลยีและธนาคารหลายแห่งเริ่มชะลอการรับพนักงานใหม่ หรือลดจำนวนการจ้างงานลงอย่างเห็นได้ชัด

อินเดียกำลังเปลี่ยนไปอย่างไร? เมื่อ AI เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการทำงาน

ความเปลี่ยนแปลงนี้เห็นได้ชัดจากตัวเลขที่เติบโตมากขึ้น อย่างโปรเจกต์ไอทีของธนาคารแห่งหนึ่งที่เคยใช้วิศวกรถึง 50 คนและใช้เวลาพัฒนา 1 ปี ตอนนี้ใช้คนเพียง 4 ถึง 10 คน และเสร็จภายใน 4 สัปดาห์เท่านั้นด้วยความช่วยเหลือของ AI

สถานการณ์นี้ส่งผลกระทบอุตสาหกรรมไอทีของอินเดียโดยตรง ซึ่งมีคนทำงานมากกว่า 6 ล้านคน หรือเกือบ 8% ของเศรษฐกิจประเทศ โดยในจำนวนนี้ราว 2.4 ล้านคน ทำงานอยู่ในศูนย์บริการและเทคโนโลยีระดับโลก (GCCs) ขณะเดียวกัน ข้อมูลจากหน่วยงานวิจัยระบุว่า อัตราการว่างงานของคนรุ่นใหม่ในอินเดียสูงถึง 9.9% ซึ่งมากกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งประเทศถึง 3 เท่า และคาดว่าภายในปี 2573 งานราว 30% อาจถูก AI เข้ามาแทน

ปัญหานี้ทำให้ภาคธุรกิจในหลายประเทศเริ่มคาดหวังให้ผู้สมัครมีทั้งทักษะเฉพาะทางและประสบการณ์การทำงาน ทั้งที่ตำแหน่งระดับเริ่มต้นที่เคยเปิดโอกาสให้เด็กจบใหม่ได้เรียนรู้ ถูก AI ทำแทนไปแล้ว

บทเรียนจากอินเดียถึงไทย เมื่อองค์กรเริ่มมองหาคนที่ "ใช้ AI เป็น"

แม้จุดเริ่มต้นจะเกิดขึ้นในต่างประเทศ แต่ไทยก็ต้องจับตามองเช่นกัน เพราะโครงสร้างการจ้างงานในภาคธุรกิจ บริการ และไอทีของไทยเชื่อมโยงกับกระแสเทคโนโลยีระดับโลก เริ่มมีสัญญาณว่าองค์กรไทยอาจปรับตัวตาม

ด้วยการนำ AI มาทำงานแทนในตำแหน่งพื้นฐานมากขึ้น จากผลสำรวจของ สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ระบุว่าองค์กรของไทยนำ AI มาใช้งานสูงถึง 66.1% ส่งผลให้ "เด็กจบใหม่" และคนทำงานสายปฏิบัติการของไทยจึงอาจต้องเผชิญการแข่งขันที่สูงขึ้น หากยังยึดติดกับทักษะแบบเดิม เช่น การเขียนโค้ดตามสูตร การทำบัญชีทั่วไป หรือการตรวจเอกสารซ้ำ ๆ ก็เสี่ยงหางานได้ยากขึ้น เช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นในอินเดีย

ในจุดนี้ AI ทำหน้าที่เป็น "ผู้ช่วยที่ทำงานได้เร็วและแม่นยำ" ที่เข้ามาเปลี่ยนรูปแบบกระบวนการทำงานประจำทั้งหมด ทำให้องค์กรเปลี่ยนความต้องการไปสู่บุคลากรที่มีทักษะสูงในการบริหารจัดการ AI แทนการใช้แรงงานคนจำนวนมาก

ทางรอดของคนรุ่นใหม่หาก AI มาแทนงานพื้นฐาน ปรับมุมมอง อัปสกิล และเรียนรู้ให้ทันตลาด

แม้ AI จะเข้ามาเปลี่ยนรูปแบบการทำงานไปมาก แต่โอกาสในการจ้างงานก็ไม่ได้ถูกปิด เพราะการเปิดรับพนักงานยังคงขึ้นอยู่กับความพร้อม ทิศทาง และรูปแบบการดำเนินงานที่แตกต่างกันไปในแต่ละบริษัท เพื่อให้ตลาดแรงงานไทยก้าวผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไปได้ ภาครัฐและภาคการศึกษาต้องช่วยกันสนับสนุน ส่วนตัวผู้ทำงานเองก็ต้องเปลี่ยนมุมมองจากการมอง AI เป็นคู่แข่ง มาเป็นผู้ช่วยที่ช่วยยกระดับประสิทธิภาพและผลงานของตัวเอง

พร้อมพัฒนาทักษะที่เทคโนโลยีไม่สามารถแทนที่ได้ เช่น การคิดเชิงวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์ และความเข้าใจในกระบวนการทางธุรกิจอย่างลึกซึ้ง ควบคู่ไปกับการเข้าใจระหว่างธุรกิจกับเทคโนโลยีเพื่อรู้วิธีประยุกต์ใช้ AI รวมถึงระบบการศึกษาและตัวผู้ทำงานเองต้องเร่งปรับโครงสร้างการเรียนรู้ เพื่อลดช่องว่างระหว่างทักษะที่มีกับสิ่งที่ตลาดแรงงานยุคใหม่ต้องการอย่างแท้จริง

แม้ AI จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงตลาดแรงงานและสร้างความท้าทายใหม่ให้กับคนรุ่นใหม่ทั่วโลก แต่สิ่งสำคัญไม่ใช่การต่อต้านเทคโนโลยี หากเป็นการเรียนรู้และปรับตัว พร้อมพัฒนาทักษะที่ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดแรงงาน เพื่อให้สามารถทำงานร่วมกับ AI และเติบโตไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของโลกดิจิทัลได้ในระยะยาว