พึ่งพา AI ต่างชาติมากไป เสี่ยงแค่ไหน ทำไมการมี Private AI ถึงสำคัญ?

ทุกวันนี้ AI เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานในหลายองค์กร ตั้งแต่ช่วยตอบลูกค้า วิเคราะห์ข้อมูล ไปจนถึงช่วยเขียนโค้ด โดยส่วนใหญ่ก็เลือกใช้ AI จากผู้ให้บริการรายใหญ่ไม่กี่เจ้าที่อยู่ต่างประเทศ ซึ่งก็ไม่แปลก เพราะโมเดลเหล่านี้มีความคุ้มค่า พัฒนาอย่างต่อเนื่อง และพร้อมนำไปใช้กับงานได้ทันที

แต่ที่น่าคิดคือ การที่เราพึ่งพาผู้ให้บริการเหล่านี้มากเกินไป หากเกิดเหตุการณ์ที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของเราขึ้นมา จะรับมือได้แค่ไหน 

⚫ รัฐบาลประเทศต้นทาง เริ่มเข้ามามีบทบาทกับบริษัท AI รายใหญ่มากขึ้น

ประเด็นนี้ยิ่งน่ากังวลมากขึ้น เมื่อรัฐบาลสหรัฐฯ เริ่มเข้ามามีบทบาทกับอุตสาหกรรม AI โดยตรงมากขึ้น อย่างการหารือถึงแนวคิดที่จะให้รัฐบาลเข้าถือหุ้นในบริษัท AI รายใหญ่ ขณะที่ในฝั่งอุตสาหกรรมชิป รัฐบาลสหรัฐฯ ก็ได้เข้าถือหุ้นใน Intel ผ่านมาตรการสนับสนุนอุตสาหกรรมชิปแล้วราว 9.9% 

ขณะเดียวกัน สหรัฐฯ ยังมีบทบาทสำคัญในการกำหนดว่าใครจะเข้าถึงชิปและเทคโนโลยี AI ขั้นสูงได้บ้าง ผ่านกฎหมายและมาตรการควบคุมการส่งออก โดยเฉพาะในเกมการแข่งขันกับจีน 

เมื่อเทคโนโลยีสำคัญอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลและบริษัทต่างชาติ แน่นอนว่าการเข้าถึงและการใช้งานก็อาจได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของนโยบายและสถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ได้เช่นกัน

⚫ บทเรียนจากเหตุการณ์สหรัฐฯ ปิดสวิตช์ Mythos 5 และ Fable 5

ช่วงเดือน มิ.ย. 69 ที่ผ่านมา กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ สั่งให้ Anthropic ระงับการเข้าถึงโมเดล AI รุ่นใหม่อย่าง Fable 5 และ Mythos 5 สำหรับชาวต่างชาติ โดยให้เหตุผลด้านความมั่นคงของชาติ Anthropic จึงต้องปิดการเข้าถึงโมเดลทั่วโลกทันที เพราะบริษัทไม่สามารถตรวจสอบสัญชาติของผู้ใช้งานแบบเรียลไทม์ได้  

แม้ข้อจำกัดดังกล่าวจะถูกยกเลิกไปแล้ว แต่ทำให้เห็นเลยว่าองค์กรที่นำ AI จากต่างประเทศมาผูกเข้ากับกระบวนการทำงาน ไม่เพียงต้องรับมือกับความเสี่ยงด้านเทคโนโลยี แต่ยังต้องเผชิญกับปัจจัยที่อยู่นอกเหนือการควบคุมจากประเทศต้นทาง โดยที่แทบไม่มีอำนาจควบคุม หรือรับมือกับการเปลี่ยนแปลงนั้นได้เอง 

แนวคิด “Sovereign AI” จึงเริ่มถูกหลายประเทศนำมาเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ระดับชาติ เพื่อสร้างขีดความสามารถด้าน AI ของตัวเอง ตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐาน ข้อมูล บุคลากร ไปจนถึงโมเดลและระบบ AI เพื่อให้มีอำนาจตัดสินใจและลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างชาติ

แต่สำหรับองค์กร อาจไม่จำเป็นต้องสร้างโมเดล AI ขึ้นมาใหม่เองทุกอย่าง เพราะการพัฒนา AI ระดับสูงต้องใช้ทั้งเงินลงทุนมหาศาล ซึ่งก็มีอีกทางเลือกที่องค์กรก็สามารถนำ AI มาใช้งานบนระบบที่ตัวเองควบคุมได้ ทั้งในเรื่องข้อมูล การเข้าถึง และการใช้งาน

⚫ “Private AI” ทางเลือกขององค์กรที่ไม่อยากพึ่ง AI ต่างชาติทั้งหมด

Private AI คือการนำ AI มาใช้งานโดยที่องค์กรยังควบคุมทั้งข้อมูล ระบบ และสิทธิ์ในการเข้าถึง ช่วยให้องค์กรกำหนดได้ว่า AI จะเข้าถึงและใช้ข้อมูลอย่างไร โดยที่ข้อมูลภายในยังอยู่ภายใต้การควบคุมขององค์กร ช่วยลดความเสี่ยงจากการต้องพึ่งพาผู้ให้บริการภายนอกเพียงรายเดียว

นอกจากช่วยปกป้องข้อมูลแล้ว Private AI ยังช่วยให้องค์กรสามารถปรับ AI ให้เหมาะกับข้อมูลและงานเฉพาะของตัวเองได้มากขึ้น ซึ่งระบบสามารถติดตั้งอยู่บนเซิร์ฟเวอร์ขององค์กร หรือ Private Cloud ที่องค์กรกำหนดสิทธิ์ และมาตรการรักษาความปลอดภัยได้ตามต้องการ

Private AI จึงเป็นอีกทางเลือกที่ช่วยให้องค์กรลดการพึ่งพา AI จากภายนอก และรักษาการควบคุมข้อมูล ระบบ และการเข้าถึงไว้กับตัวเอง ซึ่งเป็น ส่วนหนึ่งของแนวทาง Sovereign AI ที่ให้ความสำคัญกับการสร้างขีดความสามารถด้าน AI และลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ