เศรษฐกิจ - การลงทุน
หมดยุค Made in China? เมื่อจีนไม่อยากเป็นแค่ “โรงงานของโลก” แต่อยากเป็นเจ้าของเทคโนโลยี
14 พฤศจิกายน 2569
จีนได้ฉายาว่าเป็น "โรงงานของโลก" ด้วยศักยภาพในการผลิตสินค้าจำนวนมาก ในต้นทุนการผลิตต่ำ และสายการผลิตครอบคลุมอุตสาหกรรมหลายประเภท แต่เมื่อการแข่งขันด้านเศรษฐกิจและเทคโนโลยีระหว่างประเทศเข้มข้นขึ้น การมีโรงงานและกำลังการผลิตมหาศาลจึงอาจไม่พอที่จะรักษาความได้เปรียบได้ต่อไป
เพราะปัจจุบันการแข่งขันไม่ได้วัดกันที่ใครผลิตได้มากที่สุดหรือถูกที่สุด แต่อยู่ที่ใครพัฒนาเทคโนโลยี และสร้างนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ตลาดโลกมากที่สุด โดยเฉพาะในช่วงที่หลายประเทศเริ่มลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างชาติ และหันมาพัฒนาเทคโนโลยีด้วยตัวเอง
ทำให้เมื่อกลางปี 2026 จีนได้จัดประชุมระดับชาติเพื่อหาแนวทางสู่การผลิตขั้นสูง พร้อมผลักดันให้ภาคการผลิตก้าวข้ามจากการเป็นแค่ฐานผลิตขนาดใหญ่ ไปสู่การพัฒนาเทคโนโลยีและสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน
โดยให้ความสำคัญกับ "อธิปไตยทางเทคโนโลยี" หรือการควบคุมและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีที่จำเป็นต่อเศรษฐกิจและความมั่นคงของตัวเอง โดยไม่พึ่งพาเทคโนโลยีหรือผู้ให้บริการจากต่างประเทศมากเกินไป เพราะหากพัฒนาเทคโนโลยีสำคัญเองไม่ได้ ก็อาจมีข้อจำกัดด้านการผลิต การเข้าถึงนวัตกรรม และอำนาจต่อรองเมื่อเกิดความขัดแย้งระหว่างประเทศ
ปรับวิธีคิดจากผลิตให้มาก สู่การสร้างเทคโนโลยีที่ตลาดต้องการ
แนวทางสำคัญของจีน คือการปรับยุทธศาสตร์ที่เน้นการตั้งคำถามว่าแต่ละอุตสาหกรรมมีเทคโนโลยีหรือส่วนประกอบอะไรเป็นหัวใจสำคัญ และจะพัฒนาความสามารถในจุดนั้นให้แข่งขันกับตลาดโลกได้ยังไง
เช่น อุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ และพลังงานแสงอาทิตย์ ที่จีนมีความได้เปรียบด้านกำลังการผลิตและต้นทุนอยู่แล้ว โจทย์จึงไม่ใช่การเพิ่มโรงงานหรือกำลังผลิตเพิ่มแต่คือการรับมือสินค้าล้นตลาดและการแข่งกันตัดราคาที่รุนแรงขึ้น
ส่วนอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และการผลิตชิป จีนก็ยังต้องเร่งพัฒนาเทคโนโลยีนี้เหมือนกัน โดยเฉพาะในช่วงที่มาตรการควบคุมการส่งออกเทคโนโลยีถูกใช้เป็นเครื่องมือนการแข่งขันทางเศรษฐกิจ
นอกจากนี้ จีนยังให้ความสำคัญกับการนำ AI มาวางแผนการผลิต ตั้งแต่ออกแบบผลิตภัณฑ์ บริหารสินค้าคงคลัง ไปจนถึงตรวจสอบคุณภาพและบำรุงรักษาเครื่องจักร เพื่อให้โรงงานวิเคราะห์ข้อมูล คาดการณ์ความต้องการของตลาด และปรับแผนผลิตตามคำสั่งซื้อได้อย่างคล่องตัว
และล่าสุดเมื่อวันที่ 20 ต.ค. 2026 รัฐบาลจีนก็รายงานว่ากำลังจัดทำนโยบายเร่งผลักดันการผลิตอัจฉริยะ โดยตั้งเป้าให้ AI มีบทบาทในห่วงโซ่การผลิต ทั้งการลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และตอบสนองความต้องการของตลาดที่หลากหลาย ปัจจุบันจีนมีโรงงานอัจฉริยะระดับ Advanced มากกว่า 13,000 แห่งและมีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีมากกว่า 1,000 รูปแบบ ครอบคลุม 20 อุตสาหกรรม
แนวทางเหล่านี้สะท้อนว่าจีนกำลังขยับจากผู้ผลิตสินค้า ไปสู่ผู้พัฒนาเทคโนโลยีและระบบที่ตลาดโลกต้องการ พร้อมกับเพิ่มความสามารถด้านเทคโนโลยีให้มากขึ้น เพราะการมีเทคโนโลยีสำคัญอยู่ในมือ ย่อมช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน อิสระในการตัดสินใจ และอำนาจต่อรองเมื่อเศรษฐกิจโลกเปลี่ยนแปลง
แล้วไทยจะปรับตัวยังไงในวันที่หลายประเทศพึ่งพาตัวเองมากขึ้น
หากมองกลับมาที่ไทย ปัจจุบันเรายังเน้นการดึงเงินลงทุน โดยบริษัทต่างชาติมาเข้ามาตั้งโรงงาน ทำให้โจทย์ของไทยคือจะทำยังไงให้การลงทุนเหล่านี้ช่วยยกระดับอุตสาหกรรมไทย เพราะถ้าเทคโนโลยี การออกแบบ ซอฟต์แวร์ และชิ้นส่วนสำคัญ ยังอยู่ในมือต่างชาติทั้งหมด ไทยก็อาจเป็นแค่ฐานผลิตที่ประเทศอื่นกำหนดทิศทาง และต้องพึ่งพาเทคโนโลยีจากภายนอกทุกครั้ง
ทำให้การพัฒนาอุตสาหกรรมของไทย อาจต้องเน้น 3 เรื่อง คือ
สร้างผู้ประกอบการไทยที่พัฒนาเทคโนโลยีได้เอง
ยกระดับทักษะแรงงานให้ตรงกับอุตสาหกรรมยุคใหม่
ผลักดันธุรกิจไทยสู่การผลิตมูลค่าสูง เช่น งานออกแบบ วิศวกรรม และซอฟต์แวร์
บทเรียนจากจีนจึงเป็นการรู้ให้ทันการเปลี่ยนแปลงของตลาดโลก เพราะเมื่อการแข่งขันตัดสินกันที่ใครพัฒนาเทคโนโลยีสำคัญได้เอง ประเทศที่มีทั้งความสามารถในการแข่งขันและอธิปไตยทางเทคโนโลยี ย่อมมีทางเลือกและอำนาจต่อรองมากขึ้นในเศรษฐกิจโลก
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
สินค้านำเข้าเขย่าไทย จนรัฐต้องงัดภาษี 30% สกัดเกมตัดราคา
ทุกวันนี้คนไทยซื้อสินค้าจากต่างประเทศผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์กันมากขึ้น อย่างสินค้าจากจีน ที่มีราคาถูก และมีให้เลือกตั้งแต่เสื้อผ้า ของใช้ในบ้าน ไปจนถึงอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ทำให้ร้านค้าและผู้ผลิตไทย ต้องเจอกับการแข่งขันด้านราคาหนักขึ้น
2 วันที่แล้ว
