NECTEC จับมือ OGP สิงคโปร์ และ BDI แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ยกระดับ Data Catalog – AI สู่อนาคตบริการภาครัฐอาเซียน

การพัฒนาภาครัฐในยุคดิจิทัลในปัจจุบันที่ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน เพื่อแบ่งปันองค์ความรู้ แนวปฏิบัติที่ดี และประสบการณ์จากการใช้งานจริง

ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC) ร่วมกับ Open Government Products (OGP) ประเทศสิงคโปร์ และสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) ได้หารือแนวทางสร้างความร่วมมือด้านการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลสำหรับภาครัฐ โดยมีเป้าหมายสำคัญในการยกระดับบริการภาครัฐให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และขับเคลื่อนด้วยข้อมูล

การประชุมครั้งนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ทางเทคนิค แต่ยังเป็นการวางรากฐานเครือข่ายความร่วมมือด้านเทคโนโลยีของภูมิภาคอาเซียน เพื่อให้แต่ละประเทศสามารถเรียนรู้และต่อยอดนวัตกรรมร่วมกันได้ในอนาคต

⚫️ 3 ประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นในการหารือ

1. พัฒนาแพลตฟอร์มบัญชีข้อมูลภาครัฐ (Data Catalog) ด้วย CKAN

หนึ่งในหัวข้อสำคัญคือการพัฒนา "ระบบบัญชีข้อมูลภาครัฐ" (Data Catalog) โดยใช้แพลตฟอร์ม CKAN ซึ่งได้รับการยอมรับและใช้งานในหลายประเทศทั่วโลก

เป้าหมายของระบบดังกล่าวคือการทำให้หน่วยงานภาครัฐสามารถรวบรวม จัดหมวดหมู่ และเปิดเผยข้อมูลได้อย่างเป็นระบบ ลดปัญหาข้อมูลกระจัดกระจาย และทำให้ผู้ใช้งานสามารถค้นหาชุดข้อมูลที่ต้องการได้สะดวกมากยิ่งขึ้น

นอกจากนี้ยังช่วยสนับสนุนการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ส่งเสริมการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ (Open Data) และเพิ่มโอกาสในการนำข้อมูลไปต่อยอดสู่บริการดิจิทัล การวิจัย หรือการวิเคราะห์เชิงนโยบาย

2. แลกเปลี่ยนแนวคิดการบริหารองค์กรเทคโนโลยีภาครัฐแบบ Agile

อีกประเด็นสำคัญคือการแบ่งปันประสบการณ์ด้านการบริหารองค์กรด้วยแนวคิด Agile ซึ่งเป็นรูปแบบการทำงานที่ได้รับความนิยมในองค์กรเทคโนโลยีทั่วโลก

ช่วยให้การพัฒนาระบบสามารถดำเนินงาน ปรับปรุงบริการได้รวดเร็ว ลดความเสี่ยงจากการพัฒนาระบบขนาดใหญ่ที่ใช้เวลานาน และตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพ แนวคิดดังกล่าวมีบทบาทสำคัญในการยกระดับคุณภาพบริการประชาชน และทำให้การพัฒนาระบบดิจิทัลมีความคล่องตัวมากยิ่งขึ้น

3. Hackathon และ AI เพื่อสร้างนวัตกรรมภาครัฐ

ที่ประชุมยังได้หารือถึงการจัดกิจกรรม Hackathon ซึ่งเป็นพื้นที่ให้บุคลากร นักพัฒนา นักวิจัย และภาคเอกชน ร่วมกันสร้างต้นแบบนวัตกรรมหรือบริการใหม่ภายในระยะเวลาจำกัด

แนวทางดังกล่าวช่วยเปิดโอกาสให้เกิดไอเดียใหม่ ๆ พร้อมสร้างเครือข่ายนักพัฒนาที่สามารถต่อยอดนวัตกรรมไปสู่การใช้งานจริงในภาครัฐ

ขณะเดียวกัน ทุกฝ่ายยังให้ความสำคัญกับการสร้างความร่วมมือด้านการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในภาครัฐ เพื่อยกระดับการวิเคราะห์ข้อมูล การเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการประชาชน และสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายบนพื้นฐานของข้อมูล

⚫️ Data Catalog คืออะไร ทำไมหลายประเทศจึงให้ความสำคัญ

แม้ว่าหน่วยงานภาครัฐจะมีข้อมูลจำนวนมหาศาล แต่หากไม่มีระบบจัดระเบียบ ผู้ใช้งานก็อาจไม่ทราบว่ามีข้อมูลอะไรอยู่ที่ไหน หรือสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างไร

Data Catalog จึงทำหน้าที่รวบรวมรายละเอียดของชุดข้อมูล (Metadata) ไม่ว่าจะเป็นชื่อข้อมูล เจ้าของข้อมูล รูปแบบข้อมูล วันที่อัปเดต เงื่อนไขการใช้งาน และช่องทางการเข้าถึงไว้ในระบบเดียว ทำให้การค้นหาและบริหารจัดการข้อมูลมีประสิทธิภาพมากขึ้น

⚫️ CKAN แพลตฟอร์ม Open Source ที่หลายรัฐบาลทั่วโลกเลือกใช้

CKAN (Comprehensive Knowledge Archive Network) คือแพลตฟอร์ม Open Source สำหรับบริหารจัดการ Data Catalog ที่ได้รับความนิยมในระดับสากล

ระบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อให้หน่วยงานสามารถรวบรวม เผยแพร่ ค้นหา และบริหารชุดข้อมูลได้อย่างเป็นมาตรฐาน พร้อมรองรับการเชื่อมต่อผ่าน API เพื่อให้ระบบอื่นสามารถดึงข้อมูลไปใช้งานต่อได้

ด้วยคุณสมบัติเหล่านี้ CKAN จึงกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของหลายประเทศในการขับเคลื่อนรัฐบาลดิจิทัล และสนับสนุนการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐอย่างเป็นระบบ

⚫️ ความร่วมมือที่เริ่มจากการแบ่งปันองค์ความรู้

อีกหนึ่งข้อสรุปสำคัญจากการหารือ คือ ทุกหน่วยงานเห็นตรงกันว่าการสร้างเครือข่ายความร่วมมือควรเริ่มจากการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ทีละขั้นตอน ไม่ว่าจะเป็นการแบ่งปันเครื่องมือซอฟต์แวร์ แนวทางการพัฒนาแพลตฟอร์ม กระบวนการทำงาน หรือประสบการณ์จากโครงการจริง ก่อนขยายไปสู่ความร่วมมือด้านการพัฒนา AI และนวัตกรรมภาครัฐในระดับภูมิภาค

แนวทางดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า การพัฒนารัฐบาลดิจิทัลในอนาคตไม่ได้อาศัยเพียงศักยภาพของแต่ละประเทศ แต่เกิดจากการสร้างระบบนิเวศแห่งความร่วมมือ ที่ทุกฝ่ายสามารถเรียนรู้ แลกเปลี่ยน และเติบโตไปพร้อมกัน

ความร่วมมือในครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญในการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล พัฒนาการใช้ AI ในภาครัฐและเสริมศักยภาพการขับเคลื่อนรัฐบาลดิจิทัลของไทยให้เชื่อมโยงกับมาตรฐานระดับภูมิภาคอาเซียนในระยะยาว