เมื่อ AI ดันการผลิต Photonics ไทยจะเปลี่ยนฐานอุตสาหกรรมเดิมเป็นโอกาสใหม่ได้ยังไง?

ปัจจุบันการแข่งขันด้าน AI เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ความต้องการใช้ GPU เพื่อประมวลผลข้อมูลก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย และเมื่อ GPU จำนวนมากต้องทำงานร่วมกัน การรับส่งข้อมูลภายใน Data Center ก็ยิ่งมีปริมาณสูงขึ้น แต่สายทองแดงที่ใช้รับส่งสัญญาณกลับเริ่มมีข้อจำกัด ทั้งด้านความเร็ว ความเสถียรของสัญญาณที่ลดลง  และความร้อน

ทำให้อุตสาหกรรม Data Center เริ่มมองหาเทคโนโลยีใหม่ๆ เพื่อมาทนแทนเทคโนโลยี GPU หนึ่งในเทคโนโลยีที่ได้รับความสนใจคือ Photonics ที่ใช้ “แสง” ในการส่งข้อมูลแทนสัญญาณไฟฟ้าผ่านสายทองแดง ทำให้สามารถรับส่งข้อมูลปริมาณมหาศาลด้วยความเร็วสูง อีกทั้งยังสามารถใช้ความยาวคลื่นหลายช่วงเพื่อส่งข้อมูลหลายชุดผ่านช่องสัญญาณเดียวกันได้ จึงมีศักยภาพในการรองรับ Data Center ที่ต้องการแบนด์วิดท์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

แนวโน้มนี้สะท้อนผ่านตลาด Data Center โดยมีการประเมินว่า ตลาด Optical Transceiver หรือ เทคโนโลยีตัวรับส่งสัญญาณด้วยแสงและแปลงกลับเป็นสัญญาณไฟฟ้า จะขยายตัวจาก 16.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 สู่ 26 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2026 จากการขยายตัวของ AI Data Center และความต้องการเชื่อมต่อ GPU Cluster ที่เพิ่มขึ้น ขณะที่ Optical Interconnects ก็มีบทบาทมากขึ้นตามความต้องการด้านความเร็วและ Bandwidth 

Photonics เทคโนโลยีที่ฟังดูใหม่ แต่ไม่ใหม่สำหรับไทย

สำหรับหลายคน Photonics อาจยังเป็นเทคโนโลยีที่ไม่คุ้นหู แต่จริง ๆ แล้วประเทศไทยมีประสบการณ์ด้าน Photonics มานานกว่า 30 ปี และมีการพัฒนาองค์ความรู้และทักษะด้านนี้มาอย่างต่อเนื่อง

องค์ความรู้เหล่านี้ถูกนำไปใช้ในภาคอุตสาหกรรมหลากหลายด้าน ตั้งแต่การสื่อสารด้วยแสง การใช้เลเซอร์ในกระบวนการผลิต เช่น การเชื่อม ตัด และเจาะโลหะ ไปจนถึงเทคโนโลยีเซนเซอร์รับภาพ โดยมีบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกเข้ามาดำเนินงานในไทยมาเป็นเวลานาน

เมื่อ AI เปิดโอกาสใหม่บนฐาน Photonics ที่ไทยมีอยู่แล้ว 

นอกจากนี้ ไทยยังมีพื้นฐานด้านอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และ Photonics ตั้งแต่การประกอบชิ้นส่วนและโมดูล ไปจนถึง Packaging และ Testing รวมถึงมีฐานงานวิจัยที่สามารถต่อยอดไปสู่การใช้งานจริงได้หลายด้าน ทั้งการแพทย์ เกษตร อาหาร สิ่งแวดล้อม และ Biosensing

พื้นฐานเหล่านี้กำลังมีความสำคัญมากขึ้นเมื่อ AI เติบโต เพราะ AI ทำให้ความต้องการรับส่งข้อมูลระหว่างชิปและอุปกรณ์เพิ่มขึ้น ส่งผลให้เทคโนโลยี Optics และการเชื่อมต่อความเร็วสูงเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ขณะเดียวกัน ระบบที่ทำงานด้วยความเร็วและความซับซ้อนสูงขึ้นก็ต้องอาศัย Packaging และ Testing ที่มีความแม่นยำมากขึ้น รวมถึงบุคลากรที่มีทักษะด้าน Failure Analysis

แล้วไทยจะเปลี่ยนจุดแข็งที่มี ให้กลายเป็นเทคโนโลยีของตัวเองได้ยังไง? 

ไทยสามารถนำจุดแข็งที่มีอยู่มาใช้เป็นแต้มต่อได้ ทั้งฐานอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ บุคลากร งานวิจัย และความเชี่ยวชาญด้าน Packaging, Module และ Testing ไทยก็ไม่จำเป็นต้องเข้าไปแข่งขันในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่ Photonics แต่สามารถต่อยอดจากสิ่งที่มี พร้อมเชื่อมความสามารถเหล่านี้เข้ากับความต้องการของอุตสาหกรรม AI ที่กำลังเพิ่มขึ้น

สิ่งที่ต้องเร่งทำควบคู่กันคือการพัฒนากำลังคนให้ทันกับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป โดยเฉพาะทักษะด้าน Packaging, Testing และ Failure Analysis รวมถึงสร้างความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยกับภาคอุตสาหกรรม เพื่อให้งานวิจัยและการพัฒนาบุคลากรสอดคล้องกับความต้องการใช้งานจริง

โดยฝั่งเนคเทคมองว่า ในช่วง 3–5 ปีข้างหน้า ไทยอาจยังไม่จำเป็นต้องลงทุนสร้างศักยภาพการผลิตชิปครบทุกขั้นตอน แต่ควรต่อยอดจากจุดแข็งที่มีอยู่ ทั้งด้านงานวิจัย การออกแบบ การทำ Packaging และ Testing รวมถึงการพัฒนากำลังคนและการสร้าง IP ของไทยเอง เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการออกแบบและพัฒนาเทคโนโลยีภายในประเทศ ก่อนใช้เครือข่าย Fab ในต่างประเทศสำหรับการผลิต และต่อยอดไปสู่การพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์และธุรกิจของไทยในอนาคต

ท้ายที่สุด โอกาสของ Photonics สำหรับไทยจึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเข้าไปตอบโจทย์ Data Center ที่กำลังเติบโต แต่คือการต่อยอดไปสู่การพัฒนา IP และเทคโนโลยีของไทยเอง หากสามารถเชื่อมความเชี่ยวชาญของคน งานวิจัย และภาคอุตสาหกรรมเข้าด้วยกันได้ การขยายตัวของ AI ก็อาจเป็นมากกว่าแรงส่งให้ไทยเข้ามารองรับเทคโนโลยีจากต่างประเทศ แต่เป็นโอกาสให้ไทยขยับขึ้นมาเป็นหนึ่งในผู้พัฒนาเทคโนโลยีตลอดห่วงโซ่ของ Photonics