ในวันที่ราคาน้ำมันพุ่ง แล้วพลังงานทางเลือกน่าสนใจแค่ไหน?

เมื่อน้ำมันขึ้น 6 บาทในวันเดียว!

วันที่ 26 มีนาคม 2569 ราคาน้ำมันขายปลีกทุกชนิดในไทยปรับขึ้นพร้อมกัน 6 บาทต่อลิตร หลังคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) มีมติลดอัตราชดเชย ท่ามกลางแรงกดดันจากสถานการณ์ตึงเครียดในตะวันออกกลางที่ทำให้ราคาน้ำมันโลกอยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง

สิ่งที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่เรื่องใหม่ในเชิงโครงสร้าง แต่สถานการณ์ล่าสุดกำลังสะท้อนว่า กลไกที่ใช้รับมือกับความผันผวนของพลังงานเริ่มเข้าใกล้ขีดจำกัดมากขึ้น

กองทุนน้ำมันฯ กันชนที่มีขีดจำกัด

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ถูกออกแบบมาเพื่อรักษาเสถียรภาพราคาพลังงานในประเทศ โดยเก็บเงินเข้ากองทุนในช่วงที่ราคาต่ำ และนำมาชดเชยในช่วงที่ราคาสูง แต่เมื่อราคาพลังงานโลกอยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง กลไกนี้ก็เริ่มรับภาระไม่ไหว

ข้อมูลจาก สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ณ วันที่ 22 มีนาคม 2569 ระบุว่า ฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงติดลบ 28,109 ล้านบาท โดยบัญชีน้ำมันยังเป็นบวก 9,302 ล้านบาท ขณะที่บัญชี LPG ติดลบสูงถึง 37,411 ล้านบาท สะท้อนถึงภาระการอุดหนุนที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังระบุว่า การตรึงราคาต่อไปจะนำไปสู่ปัญหาการกักตุน จึงจำเป็นต้องปล่อยให้ราคาเป็นไปตามกลไกตลาด ควบคู่ไปกับการดูแลไม่ให้กระทบต่อกลุ่มเปราะบางมากเกินไป

พลังงานทางเลือก โอกาสใหม่ในบริบทที่เปลี่ยนไป?

เมื่อน้ำมันมีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้น พลังงานทางเลือกอย่างรถยนต์ไฟฟ้า (EV) มักถูกพูดถึงในฐานะ
“ทางออก” ของผู้บริโภค แต่ก่อนจะไปถึงจุดนั้น ยังมีบริบทสำคัญที่ต้องทำความเข้าใจ

นั่นคือ โครงสร้างพลังงานของไทยยังคงพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในสัดส่วนสูง โดยการผลิตไฟฟ้ายังใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นหลัก ขณะที่ภาคคมนาคมยังพึ่งพาน้ำมันเป็นสำคัญ สะท้อนว่าการเปลี่ยนมาใช้ EV แม้จะช่วยลดการใช้น้ำมันโดยตรง แต่ก็ยังผูกอยู่กับโครงสร้างพลังงานเดิมในปัจจุบัน 

ในระดับผู้บริโภค ประเด็นที่ถูกพูดถึงมากขึ้นไม่ใช่เพียงแค่เรื่องราคา แต่รวมถึง “ความมั่นใจในการใช้งานระยะยาว” โดยเฉพาะบริการหลังการขายและความพร้อมของอะไหล่ หากต้องรออะไหล่หรือการซ่อมบำรุงเป็นเวลานาน อาจกระทบต่อการใช้งานจริงและการตัดสินใจเลือกซื้อ

นอกจากนี้ เงินอุดหนุนจากภาครัฐที่เคยช่วยให้ EV เข้าถึงได้ง่าย กำลังลดลง ในปี 2569 เพราะเงินอุดหนุนภายใต้มาตรการ EV 3.5 ลดลงเหลือเพียง 50,000 บาทต่อคัน จาก 100,000 บาทในปีก่อน ส่งผลให้ราคารถ EV หลายรุ่นปรับสูงขึ้นทันที 70,000–120,000 บาท

ซึ่งแนวโน้มการใช้ EV ในไทยยังคงเติบโตต่อเนื่อง และยังเป็นหนึ่งในทางเลือกสำคัญของระบบคมนาคมในระยะข้างหน้า เพียงแต่การตัดสินใจในช่วงที่เศรษฐกิจและพลังงานยังผันผวนจำเป็นต้องพิจารณาเงื่อนไขหลายด้านมากขึ้น

เพราะท้ายที่สุดแล้ว พลังงานทางเลือกอาจไม่มีคำตอบที่ตายตัว เพราะการตัดสินใจก็ต้องชั่งน้ำหนักจากหลายองค์ประกอบร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นราคา ความคุ้มค่า ความพร้อมของบริการ รวมถึงข้อจำกัดเฉพาะของแต่ละคน

ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ว่า “ประชาชนควรเลือกพลังงานแบบไหน” แต่ระบบและนโยบายในวันนี้ พร้อมแค่ไหนที่จะทำให้ทางเลือกเหล่านั้นเกิดขึ้นได้จริง ทั้งในแง่ของต้นทุนที่เข้าถึงได้ โครงสร้างพื้นฐานที่รองรับการใช้งาน และมาตรการที่ช่วยให้ผู้บริโภคสามารถปรับตัวได้โดยไม่ต้องแบกรับภาระมากจนเกินไป