ชำแหละยุทธศาสตร์รับมือวิกฤตของอังกฤษ เมื่อภัยไซเบอร์กลายเป็นอีกเหตุผลที่รัฐบาลเตือนประชาชนให้ตุนอาหาร 3 วัน

ไม่กี่วันก่อน รัฐบาลอังกฤษได้ออกคำแนะนำภายใต้แคมเปญ “Be Ready” กระตุ้นให้ประชาชนเตรียมอาหาร น้ำดื่ม เงินสด และสิ่งของจำเป็นให้เพียงพอต่อการดำรงชีวิตด้วยตนเองอย่างน้อย 3 วัน เพื่อรับมือกับเหตุฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้น 

หลังเกิดเหตุการณ์ช่องโหว่ด้านความปลอดภัยของ PHP ซึ่งเป็นภาษาโปรแกรมที่เว็บไซต์ทั่วโลกใช้งาน บวกกับสถานการณ์คลื่นความร้อน ภัยแล้ง และไฟป่าที่รุนแรงเป็นประวัติการณ์ในช่วงฤดูร้อน

แรกเริ่มเดิมที ภาพของการเตรียมตัวรับมือในลักษณะนี้มักจะเกิดขึ้นกับภัยพิบัติทางธรรมชาติ สงคราม หรือเหตุการณ์ความไม่สงบต่างๆ 

แต่สิ่งที่ทำให้แคมเปญนี้ได้รับความสนใจ คือการที่รัฐบาลอังกฤษระบุให้คุกคามทางไซเบอร์ เป็นอีกหนึ่งความเสี่ยงที่ประชาชนต้องเตรียมพร้อมรับมือ ควบคู่ไปกับภัยธรรมชาติที่กำลังเกิดขึ้น 

ทำไมภัยไซเบอร์ถึงเป็นวิกฤตระดับชาติของอังกฤษได้ขนาดนั้น

ปัจจุบันอังกฤษพึ่งพาระบบดิจิทัลหลายด้าน หากระบบเหล่านี้ถูกโจมตีหรือเกิดขัดข้อง ก็อาจทำให้บริการต่างๆ หยุดชะงักและกระทบต่อชีวิตประจำวันของประชาชนได้ เช่น

• ระบบขนส่งสาธารณะ : รถเมล์แดงและรถไฟใต้ดินในลอนดอนพึ่งพาระบบดิจิทัลในการชำระค่าโดยสารและจัดการบริการ หากระบบที่เกี่ยวข้องถูกโจมตีหรือขัดข้อง อาจกระทบต่อการชำระเงิน การตรวจสอบข้อมูล จนกระทบต่อการเดินทางได้

• ระบบสัญญาณควบคุมการเดินรถ : รถไฟฟ้าบางระบบใช้เทคโนโลยี CBTC เพื่อควบคุมตำแหน่งและระยะห่างระหว่างขบวนรถ หากระบบนี้ถูกแฮกเกอร์ป่วนสัญญาณ รถไฟอาจต้องชะลอหรือหยุดวิ่งชั่วคราว ส่งผลให้การเดินทางล่าช้าและกระทบต่อผู้โดยสารในวงกว้าง

• ศูนย์กระจายสินค้าและระบบขนส่งอาหาร : ห่วงโซ่อาหารของอังกฤษพึ่งพาศูนย์กระจายสินค้าหลักไม่กี่ร้อยแห่งและเครือข่ายขนส่งที่เชื่อมโยงกัน หากระบบถูกโจมตีทางไซเบอร์พร้อมกัน อาจทำให้การจัดส่งอาหารล่าช้าและสินค้าขาดแคลนในบางพื้นที่ โดยเฉพาะเมื่อระบบโลจิสติกส์พึ่งพาซอฟต์แวร์ในการจัดการคลังสินค้าและวางแผนเส้นทางขนส่ง

• ความเปราะบางของระบบดิจิทัลภาครัฐ : ซอฟต์แวร์พื้นฐานที่หน่วยงานรัฐนำมาใช้งาน เป็นซอฟต์แวร์ที่หลายองค์กรใช้งานร่วมกันแพร่หลาย และกรณีช่องโหว่ PHP ทำให้เห็นแล้วว่าแม้ปัญหาจะเกิดขึ้นกับซอฟต์แวร์ตัวเดียว ก็สร้างความเสี่ยงเป็นวงกว้างได้

เมื่อเงินดิจิทัลไร้ค่าใน “ภาวะระบบล่ม” 

นอกจากความเสี่ยงต่อห่วงโซ่อาหารและระบบคมนาคมแล้ว ภัยไซเบอร์ยังกระทบต่อระบบชำระเงินที่ผู้คนใช้ในชีวิตประจำวันอย่างเลี่ยงไม่ได้ 

ข้อมูลจากสมาคมการเงินอังกฤษ เผยว่าปี 68 ชาวอังกฤษใช้จ่ายด้วยเงินสดเพียง 8% ของการจ่ายเงินทั้งหมด ซึ่งลดลงจาก 45% ในปี 58 แน่นอนว่าหากระบบชำระเงินขัดข้อง การใช้จ่ายในชีวิตประจำวันก็ย่อมได้รับผลกระทบไม่น้อย

ทำให้เห็นเลยว่าภัยไซเบอร์นั้นอาจส่งผลกระทบเกินกว่าในพื้นที่ออนไลน์ เมื่อระบบดิจิทัลเป็นส่วนหนึ่งของบริการที่ผู้คนต้องพึ่งพาในชีวิตประจำวันไปแล้ว

อีกมุมมองที่อังกฤษให้ความสำคัญกับภัยไซเบอร์ คือความเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์ของโลกที่กำลังก้าวเข้าสู่ “สงครามไฮบริด” ซึ่งผสมผสานการโจมตีทางไซเบอร์เข้ากับวิธีการกดดันรูปแบบอื่นๆ

โดยรายงานความมั่นคงของอังกฤษ เตือนว่าประเทศอังกฤษกำลังตกเป็นเป้าหมายการโจมตีกลุ่มแฮกเกอร์ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐต่างชาติ ที่พยายามโจมตี "Sub-tier Suppliers" หรือผู้ให้บริการเทคโนโลยีรายย่อยใน Supplychain เพื่อใช้เป็นช่องทางเข้าถึงระบบขององค์กรขนาดใหญ่หรือโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ

ทำให้การสร้างความปั่นป่วน ตัดไฟ หรือทำให้การขนส่งสาธารณะแลระบบการกระจายอาหารหยุดชะงัก กลายเป็นยุทธศาสตร์ที่ใช้ต้นทุนต่ำ แต่สร้างผลกระทบไปถึงเศรษฐกิจของประเทศ และชีวิตประจำวันของประชาชนได้ โดยไม่จำเป็นต้องใช้กำลังทหารโจมตีโดยตรง

แคมเปญ Be Ready ของอังกฤษ จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจ เพราะความมั่นคงของประเทศในปัจจุบันไม่ได้ขึ้นอยู่กับการมีอาหาร พลังงาน และระบบขนส่งที่เพียงพอเท่านั้น แต่ยังรวมถึงความสามารถในการปกป้องระบบดิจิทัลที่รองรับบริการเหล่านี้จากภัยไซเบอร์ด้วย เพราะหากระบบเกิดขัดข้อง ผลกระทบก็อาจลุกลามไปถึงการใช้ชีวิตของประชาชน

ซึ่งก็เป็นประเด็นหลายๆประเทศต้องกลับมาทบทวนได้แล้วว่า ในวันที่ระบบรถไฟฟ้า แอปฯ ชำระเงิน และการขนส่งของเราผูกติดกับดิจิทัลมากขึ้นเรื่อยๆ หากวันหนึ่งระบบเหล่านี้ต้องหยุดชะงักลงเพียง 72 ชั่วโมง ประเทศมีความพร้อมที่จะก้าวผ่านวิกฤตนี้ไปได้หรือไม่