กรมศุลกากรใช้ AI ปฏิรูปองค์กร เร่งอำนวยความสะดวกการค้า พร้อมสกัดขบวนการเลี่ยงภาษี

กรมศุลกากรเดินหน้าปรับโฉมองค์กรครั้งใหญ่ ด้วยการนำเทคโนโลยีดิจิทัลและ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการนำเข้าและส่งออกสินค้า ลดขั้นตอนที่ซ้ำซ้อน พร้อมยกระดับความโปร่งใสในการปฏิบัติงาน และเพิ่มศักยภาพในการตรวจจับการลักลอบหลีกเลี่ยงภาษีและสินค้าผิดกฎหมาย

ด้วยการเชื่อมโยงระบบ National Single Window (NSW) และ Electronic Delivery Order (e-D/O) ซึ่งช่วยให้การแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านการนำเข้า ส่งออก และโลจิสติกส์เป็นแบบไร้กระดาษ ช่วยลดลงระยะเวลาจากเดิม 3 ชั่วโมง เหลือเพียง 1 นาที และ Pre-arrival Processing ผู้นำเข้าสินค้าสามารถชำระภาษีล่วงหน้าก่อนสินค้าถึงประเทศ ช่วยให้การขนส่งสินค้ารวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

รวมถึงการนำ AI มาวิเคราะห์ความเสี่ยงของสินค้า แทนการพึ่งพาดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ โดยลดสัดส่วนการสุ่มตรวจจากเดิมประมาณ 30-40% เหลือ 15% ทำให้ปัจจุบันสินค้ากว่า 85% สามารถผ่านพิธีการได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่ระบบยังคงคัดกรองสินค้าที่มีความเสี่ยงสูงได้อย่างแม่นยำ ช่วยลดโอกาสการทุจริตและเพิ่มความโปร่งใสในการทำงาน

นอกจากนี้ กรมศุลกากรยังเดินหน้าปรับปรุงกฎระเบียบภายใน ยกเลิกสิทธิการรับเงินรางวัลของผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ทุกระดับ เพื่อลดปัญหาผลประโยชน์ทับซ้อน และยกระดับธรรมาภิบาลให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับภาคธุรกิจและนักลงทุน

ด้านการบังคับใช้กฎหมาย เทคโนโลยีดิจิทัลและ AI ยังถูกนำมาใช้สนับสนุนการปราบปรามการลักลอบนำเข้าสินค้าผิดกฎหมาย โดยตลอดช่วง 9 เดือนที่ผ่านมา สามารถตรวจยึดสินค้าผิดกฎหมายรวมมูลค่ากว่า 6,300 ล้านบาท

สำหรับภาพรวมเศรษฐกิจ มูลค่าการค้าระหว่างประเทศในช่วง 9 เดือนแรกของปีงบประมาณอยู่ที่ 19 ล้านล้านบาท ขณะที่กรมศุลกากรจัดเก็บรายได้แล้ว 476,000 ล้านบาท และตั้งเป้าจัดเก็บรายได้ตลอดปีงบประมาณ 2569 ให้เกิน 600,000 ล้านบาท โดยมีภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เป็นแหล่งรายได้สำคัญจากการนำเข้าที่ขยายตัวต่อเนื่อง

การปฏิรูปครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าบทบาทของกรมศุลกากรกำลังเปลี่ยนจากหน่วยงานที่เน้นการตรวจสอบแบบดั้งเดิม ไปสู่การเป็นองค์กรดิจิทัลที่ใช้ข้อมูลและ AI เป็นเครื่องมือสำคัญในการบริหารความเสี่ยง อำนวยความสะดวกทางการค้า และรักษาผลประโยชน์ของประเทศควบคู่กัน นับเป็นอีกก้าวสำคัญในการยกระดับระบบโลจิสติกส์และความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทยในระยะยาว