ช็อก! เมื่อ AI เนรมิตบ้านในฝัน แต่คนซื้ออาจได้บ้านคนละหลัง

เวลาเลือกดูบ้านผ่านเว็บไซต์หรือแพลตฟอร์มออนไลน์ ภาพที่เห็นอาจดูสวยงาม ห้องกว้าง สว่าง ตกแต่งครบทุกมุม แต่พอไปดูสถานที่จริงกลับไม่ตรงปก ไหนจะผนังร้าว ห้องทึบบ้าง พื้นสกปรกอีก หรือบางจุดในภาพที่เห็นกลับไม่มีอยู่จริง

ปัญหานี้กำลังเกิดขึ้นในตลาดอสังหาริมทรัพย์ ที่เมื่อผู้ขายและตัวแทนเริ่มนำ AI มาใช้ตกแต่งภาพบ้านให้ดูดีเกินจริง จนผู้ซื้อหรือผู้เช่าแยกไม่ออกว่าภาพที่เห็นเป็นบ้านจริงหรือเป็นภาพที่ AI สร้างขึ้น 

จนทำให้เกิดคำถามว่า เมื่อ AI สามารถสร้างภาพที่ดูสมจริงได้มากขึ้น ผู้บริโภคจะรู้ได้ยังไงว่าสิ่งที่เห็นตรงกับความเป็นจริง

รู้จัก Housefishing เมื่อ AI เปลี่ยนภาพบ้านจนไม่เหมือนของจริง

ถ้า Catfishing คือการสร้างตัวตนปลอมบนโลกออนไลน์เพื่อหลอกคน Housefishing ก็คือการ “ปลอมภาพบ้าน” ด้วย AI ทำให้บ้านดูสวยและน่าอยู่กว่าความเป็นจริง เช่น ลบรอยร้าวและคราบเชื้อราบนผนัง เพิ่มเฟอร์นิเจอร์ ทำให้ห้องดูกว้างขึ้น หรือเพิ่มสิ่งที่ไม่มีอยู่จริงอย่างหน้าต่าง ห้องครัว และห้องน้ำที่ดูเหมือนเพิ่งรีโนเวตใหม่

ปัญหานี้เกิดขึ้นจริงในออสเตรเลีย โดยองค์กร CHOICE พบว่ามีผู้ซื้อบ้านในเมือง Jacana เมืองเมลเบิร์น และเมือง Heidelberg Heights ที่ตอนดูภาพประกาศก็เห็นว่าบ้านดูสะอาดเรียบร้อย แต่พอไปดูสถานที่จริงกลับว่าไม่ตรงปก ทั้งพื้นเปลี่ยนสี ตู้ครัวพัง มีเชื้อราและรอยแตกร้าว ซึ่งภายหลังบริษัทอสังหาริมทรัพย์เองก็ยอมรับว่าภาพไม่ตรงปกจริงๆ

ทำให้เห็นว่า AI ไม่ได้ช่วยให้ภาพบ้านดูสวยขึ้นเท่านั้น แต่ยังสามารถเปลี่ยนรายละเอียดสำคัญที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อหรือเช่าได้ด้วย

แล้วในยุคที่ภาพ AI ชวนให้เข้าใจผิดแบบนี้ ประเทศต่างๆ มีกติกาคุมยังไง?

เมื่อปัญหาการใช้ AI ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดไม่ได้เกิดขึ้นแค่ภาพบ้านอย่างเดียว แต่รวมถึงสินค้าและเนื้อหาประเภทอื่น ๆ หลายประเทศจึงเริ่มออกมาตรการกำกับดูแลการใช้ AI ดังนี้

• ออสเตรเลีย: รัฐนิวเซาท์เวลส์และควีนส์แลนด์ กำหนดให้เจ้าของบ้านหรือตัวแทนแจ้งลูกค้า เมื่อมีการใช้ AI แต่งภาพบ้าน เพื่อให้ผู้ซื้อหรือผู้เช่ารู้ว่าภาพที่เห็นไม่ตรงกับสภาพบ้านจริง

• สหรัฐฯ: รัฐแคลิฟอร์เนียออกกฎหมาย AB 723 กำหนดให้ตัวแทนขายแจ้งลูกค้าเมื่อภาพบ้านในประกาศผ่านการแต่งจนรูปลักษณ์เปลี่ยนไป พร้อมนำภาพต้นฉบับมาเปรียบเทียบให้ดูด้วย

• สหภาพยุโรป: มีกฎหมาย AI Act มาตรา 50 กำหนดให้ผู้สร้างเนื้อหาที่ใช้ AI สร้างหรือแต่งภาพ เสียง วิดิโอหรือเรียกว่า “Deepfake” ต้องแจ้งให้คนดูรู้ว่าเป็นสิ่งที่สร้างจาก AI ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง

• จีน: กำหนดมาตรการให้ติดป้ายกำกับในเนื้อหาที่สร้างด้วย AI ทั้งภาพ เสียง วิดีโอ และข้อความ โดยต้องแสดงให้ผู้ใช้เห็นว่าใช้ AI และใส่ข้อมูลไว้ในไฟล์เพื่อให้ตรวจสอบที่มาได้ด้วย

มาตรการเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า หลายประเทศเริ่มกำหนดให้ต้องแจ้งผู้บริโภคว่าภาพไหนสร้างหรือแต่งด้วย AI เพื่อให้รู้ว่าภาพที่เห็น เป็นภาพจริงหรือผ่านการปรับแต่งมาแล้ว ก่อนตัดสินใจซื้อสินค้า

ไม่อยากโดนหลอกด้วยภาพ AI ต้องเช็กอะไรให้ดีก่อนซื้อ?

แม้หลายประเทศจะเริ่มวางมาตรการกำกับดูแลการใช้ AI แล้ว แต่ผู้บริโภคก็ควรตรวจสอบข้อมูลก่อนตัดสินใจ เพราะสิ่งที่เห็นอาจไม่ตรงกับความเป็นจริง สิ่งที่ควรเช็กมีดังนี้

• ตรวจสอบแหล่งที่มา: ลองเช็กภาพและข้อมูลสินค้ามาจากไหน น่าเชื่อถือแค่ไหน และผู้ขายมีการแจ้งหรือไม่ว่าใช้ AI สร้างหรือปรับแต่งขึ้นมา 

• สังเกตความผิดปกติ: อย่าตัดสินใจจากความสวยอย่างเดียว แต่ลองสังเกตรายละเอียดสินค้าให้ชัดเจน เช่น ขนาด สี รูปร่าง แสง หรือฉากหลั งว่ามีจุดไหนดูแปลก ๆ ไม่สมจริงหรือไม่

• เปรียบเทียบข้อมูล: อ่านรีวิวหรือความคิดเห็นจากคนที่ซื้อไปแล้ว และลองเปรียบเทียบกับสินค้าร้านอื่น ๆ ว่าของจริงหน้าตาตรงกับภาพที่ลงขายหรือไม่ 

• สอบถามเพิ่มเติม: ถ้ายังไม่มั่นใจว่าสินค้าหรือบริการเป็นยังไง ให้ทักถามผู้ขายและขอภาพเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจทุกครั้ง

แม้เราจะมีเครื่องมือตรวจจับเนื้อหาที่สร้างหรือปรับแต่งด้วย AI แต่ก็ยังตรวจสอบได้ไม่ทั้งหมด ผู้บริโภคจึงควรเช็กข้อมูลจากหลายแหล่ง และดูให้แน่ใจก่อนเชื่อหรือตัดสินใจ

เมื่อ AI พัฒนาไปจนสามารถแต่งภาพได้สมจริงมากขึ้น ผู้บริโภคก็ต้องระวังข้อมูลและภาพโฆษณาบนโลกออนไลน์มากขึ้นตามไปด้วย เพราะภาพที่เห็นอาจแตกต่างจากสินค้าหรือบริการที่ได้รับจริง แม้การติดป้ายแจ้งว่าภาพผ่านการใช้ AI จะช่วยให้ผู้บริโภครู้เท่าทัน แต่ก็ยังต้องมีการตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง

ขณะเดียวกัน ผู้ขายและแพลตฟอร์มควรรับผิดชอบต่อภาพที่นำมาเผยแพร่ ส่วนภาครัฐต้องกำหนดให้ชัดเจนว่า การใช้ AI แต่งภาพแบบไหนทำได้ และแบบไหนเข้าข่ายโฆษณาเกินจริงหรือทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิด

เพราะท้ายที่สุด ผู้บริโภคควรได้รับข้อมูลที่ตรงกับความเป็นจริง เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจ ไม่ว่าจะเป็นการซื้อสินค้า เช่าบ้าน จองที่พัก หรือใช้บริการต่าง ๆ ภาพที่สวยงามอาจช่วยดึงดูดความสนใจได้ แต่ไม่ควรทำให้สิ่งที่ได้รับจริงแตกต่างจากสิ่งที่โฆษณาไว้จนเกินไป