หลุมยุบใหญ่ในเซี่ยงไฮ้ สะท้อนช่องว่างเตรียมพร้อมรับมือความเสี่ยง

เหตุหลุมยุบที่เซี่ยงไฮ้ที่ทรุดตัวลงภายในไม่กี่นาที ที่เกิดขึ้นในเขตมินหางของ นครเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน ในพื้นที่ก่อสร้างโครงการรถไฟใต้ดิน สายเจียหมิน โดยบอกว่ามีต้นเหตุมาจากปัญหาน้ำรั่วไหลภายในเขตก่อสร้าง ที่เจ้าหน้าที่ไม่สามารถควบคุมได้จนนำไปสู่การทรุดตัวของพื้นดินอย่างรุนแรง 

ย้อนรอยเหตุการณ์คล้ายกันของไทย หลุมยุบใหญ่หน้าวชิรพยาบาล

ยังจำกันได้ไหมว่าวันที่ 24 กันยายน 2568 ถนนบริเวณหน้าโรงพยาบาลวชิรพยาบาลและสถานีตำรวจนครบาลสามเสนเกิดทรุดตัวเป็นหลุมขนาดใหญ่ ซึ่งมีสาเหตุมาจากการเคลื่อนตัวของดินและน้ำใต้ดิน ในพื้นที่ก่อสร้างสถานีรถไฟฟ้าสายสีม่วงใต้ จนทำให้ดินไหลเข้าสู่อุโมงค์ ส่งผลให้ระบบสาธารณูปโภคเสียหายบริเวณกว้าง ทั้งท่อประปาหลักแตก และเสาไฟฟ้าล้ม รวมถึงมีรถยนต์ของเจ้าหน้าที่ตกลงไปในหลุมอีกด้วย

ซึ่งแม้ว่าทั้ง 2 เหตุการณ์นี้จะเกิดจากเหตุสุดวิสัยที่ไม่สามารถคาดเดาได้ แต่เชื่อว่าหากมีวิธีที่ช่วยตรวจสอบพื้นที่ได้อย่างละเอียดเพื่อประเมินสถานการณ์เสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นล่วงหน้าได้ ก็จะช่วยเตรียมความพร้อมรับมือได้มากกว่าเดิม เพราะไม่มีทางรู้เลยว่าโครงสร้างใต้ดินจะมีร่องรอยเหตุอันตรายอะไรที่ซ่อนอยู่

แต่รู้ไหมว่าไทยกำลังจะมี แผนสแกนโพรงใต้ดิน จากการร่วมพัฒนาของไทย-ญี่ปุ่น

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) ร่วมกับ Ehime University จากญี่ปุ่น พัฒนาเทคโนโลยี GMS3 (GPR Mobile Mapping System 3D) โดยใช้เรดาร์สำรวจใต้ดิน (GPR) ร่วมกับระบบทำแผนที่เคลื่อนที่ และข้อมูลภาพ 360 องศา เพื่อระบุความผิดปกติใต้ผิวถนนได้แบบรวดเร็วและแม่นยำ ซึ่งต้องการผลักดันแนวทางการสำรวจโพรงใต้ดิน และพัฒนามาตรฐานการสำรวจโพรงใต้ดินฉบับแรกของประเทศไทย

GMS3 ดีอย่างไร ใช้กับในไทยได้จริง?

โปรเจกต์นี้เริ่มพัฒนามาตั้งแต่ช่วงปีที่ผ่านมา และได้เริ่มทดลองใช้จริงแล้วในบริเวณถนนพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล ซึ่งมีลักษณะเป็นการติดตั้งระบบบนรถยนต์แล้วใช้การวิ่งสำรวจ ช่วยให้การสำรวจถนนทำได้รวดเร็วโดยไม่ต้องปิดเส้นทางจราจร 

สามารถเก็บข้อมูลได้ที่ความเร็วสูงถึง 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และมีความแม่นยำระดับเซนติเมตร แม้ในพื้นที่ใต้ทางด่วนหรือย่านอาคารสูงที่สัญญาณอาจเข้าถึงยากก็ตาม

โดยทีมวิจัยมีเกณฑ์ประเมินโดยใช้ตัวแปรสำคัญ 2 ส่วน คือ ข้อมูลเส้นผ่านศูนย์กลางโพรง (D) และข้อมูลความลึกจากผิวถนนถึงยอดโพรง (Hc) ซึ่งก็ได้วิเคราะห์ด้วยแบบจำลองวิศวกรรมขั้นสูง และพบว่าโพรงที่อยู่ใกล้ผิวถนนขนาดที่เท่ากัน จะมีความเสี่ยงยุบตัวสูงกว่าโพรงที่อยู่ลึกลงไป

เนื่องจากโครงสร้างชั้นทางรับน้ำหนักลดลงอย่างมีนัยสำคัญ และหลังมีการสำรวจระยะทางกว่า 338 กิโลเมตร ก็พบจุดต้องสงสัยว่าเป็นโพรงมากถึง 313 จุด หรือเฉลี่ยประมาณ 1 โพรงต่อระยะสำรวจ 1 กิโลเมตร 

สะท้อนว่าปัญหาโพรงใต้ดินไม่ใช่เรื่องเฉพาะจุด แต่เป็นความเสี่ยงที่ต้องบริหารอย่างเป็นระบบ โดยมาตรฐานใหม่จะเป็นข้อมูลที่จะช่วยจัดลำดับพื้นที่ซ่อมแซมเร่งด่วนได้อย่างดี

การเตรียมพร้อม ย่อมดีกว่าการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นแล้ว

ประโยชน์ของการเตรียมพร้อมก่อนก่อสร้าง หรือก่อนเกิดเหตุ ไม่ใช่เรื่องที่ไกลตัว แต่ยังลดปัญหาการซ่อมหลังถนนยุบ ที่กระทบต่อการเดินทางของผู้ใช้ถนน ที่จะลดความเสียหายต่อทรัพย์สิน และเพิ่มความปลอดภัยให้กับชีวิตประชาชนสัญจรไปมาได้มากขึ้น 

ซึ่งเชื่อว่าหากแผนนี้ถูกนำมาใช้อย่างจริงจัง จะช่วยยกระดับการเตรียมพร้อมได้อย่างเป็นระบบ ตั้งแต่ประเมินความเสี่ยงก่อนก่อสร้าง หรือการทำแผนที่จุดเสี่ยง จะเป็นก้าวสำคัญของการพัฒนาเมืองได้อย่างปลอดภัยในอนาคต