ใครว่าดี อาจไม่ได้ดีเสมอไป! เปิดเบื้องหลัง “Elizabeth Holmes” สตาร์ทอัพลวงโลกกับเงินลงทุนที่หายไป

ในช่วงที่ Silicon Valley กำลังถึงจุดพีคทำให้เทคโนโลยีทางการแพทย์เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่ได้รับความสนใจ และบริษัทที่ดูมีแนวคิดล้ำหน้าที่สุดอย่าง “Theranos” ที่ก่อตั้งโดย Elizabeth Holmes 

Theranos ได้พัฒนาเครื่องตรวจเลือดชื่อ “Edison” โดยอ้างว่าสามารถวิเคราะห์ค่าชีวภาพได้หลายร้อยรายการจากเลือดเพียงหยดเดียวที่เก็บจากปลายนิ้ว ผ่านอุปกรณ์ขนาดเล็กที่เรียกว่า “Nanotainer”

บริษัทนำเสนอว่าเทคโนโลยีนี้จะช่วยลดขั้นตอนการเจาะเลือด ประหยัดค่าใช้จ่าย และทำให้ผู้คนเข้าถึงบริการตรวจสุขภาพได้ง่ายขึ้น และ Holmes ยังมองเห็นโอกาสในการนำเทคโนโลยีนี้ไปใช้กับกองทัพสหรัฐฯ เพื่อช่วยให้ทหารที่ได้รับบาดเจ็บทราบผลตรวจได้รวดเร็ว แม้อยู่ในพื้นที่สู้รบอีกด้วย

ทำให้ Theranos จึงเตะตานักลงทุนรายใหญ่เข้าอย่างจัง จนสามารถระดมทุนได้กว่า 700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และทำให้บริษัทมีมูลค่าสูงถึง 9,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ Holmes จึงกลายเป็นหนึ่งในมหาเศรษฐีหญิงที่ที่อายุน้อยที่สุดในโลก

เมื่อคุณภาพไม่ตรงปก คนที่ได้รับผลกระทบจึงไม่ใช่แค่นักลงทุน

แม้แนวคิดของ Theranos จะดูเป็นนวัตกรรมที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงวงการตรวจสุขภาพครั้งใหญ่ แต่เครื่อง Edison กลับไม่สามารถให้ผลตรวจได้แม่นยำและครอบคลุมตามที่บริษัทอ้าง 

จนในปี 2015 นักข่าวจาก The Wall Street Journal ออกมาเปิดโปงว่าบริษัทใช้เครื่องตรวจเลือดจากผู้ผลิตรายอื่น แทนที่จะใช้เทคโนโลยีของตัวเอง

นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่า Theranos นำตัวอย่างเลือดจากปลายนิ้วไปเจือจาง เพื่อให้มีปริมาณเหมาะสมกับเครื่องตรวจวิเคราะห์ทั่วไป ซึ่งอาจทำให้ความเข้มข้นของสารที่ต้องการตรวจเปลี่ยนแปลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อความคลาดเคลื่อนของผลตรวจ 

โดยหน่วยงานของสหรัฐฯอย่าง (SEC) ยังออกมาเผยว่า Theranos สามารถตรวจได้จริงเพียงประมาณ 12 รายการ จากรายการตรวจมากกว่า 200

เมื่อบริษัทถูกเปิดโปง จึงเกิดคำถามถึงประสิทธิภาพของเทคโนโลยี และความโปร่งใสของ Theranos โดยประเด็นที่น่ากังวลที่สุดคือเรื่องผลตรวจที่คลาดเคลื่อน เพราะส่งผลต่อการรักษาผู้ป่วยโดยตรง ไม่ว่าจะเป็นการวินิจฉัยผิด การให้ยาที่ไม่ถูกต้อง หรือแย่ที่สุดคือการที่มีอาการป่วยจริง ๆ แต่ไม่ได้รับการรักษา

จากเงินลงทุนสู่ “ไลฟ์สไตล์ราคาแพง”

มีข่าวออกมาว่าHolmes นำเงินลงทุนไปใช้กับไลฟ์สไตล์ของตัวเอง ทั้งเครื่องบินส่วนตัว เครื่องประดับมูลค่ากว่า 2,000 ดอลลาร์สหรัฐ เสื้อผ้าแบรนด์ดัง และกระเป๋าหรู 

จนในปี 2018 SEC ยื่นฟ้อง Holmes ข้อหาฉ้อโกงนักลงทุนและให้ข้อมูลเท็จเกี่ยวกับความสามารถของเทคโนโลยี ก่อนที่ปี 2022 คณะลูกขุนจะตัดสินว่าเธอมีความผิด และถูกจำคุก 11 ปี 3 เดือน 

การลงทุนมีความเสี่ยง ไม่ควรเอาแค่ใจลงไปเล่น

กรณี Theranos เป็นบทเรียนสำคัญของอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ว่าต่อให้นวัตกรรมจะดูล้ำสมัยและมีโอกาสเปลี่ยนแปลงโลกได้มากแค่ไหน ก็ต้องผ่านการทดสอบทางวิทยาศาสตร์ การตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญอิสระ และการรับรองมาตรฐานที่เกี่ยวข้องก่อนนำมาใช้งานจริง โดยเฉพาะเทคโนโลยีด้านสุขภาพที่ความผิดพลาดอาจส่งผลต่อชีวิตของผู้คนโดยตรง

อีกด้านหนึ่ง เคสนี้ยังชวนให้ตั้งคำถามถึงองค์กรที่ได้รับเงินลงทุนหรือเงินบริจาค เพราะทุกการสนับสนุนย่อมมาพร้อมความคาดหวังว่าเงินจะถูกนำไปใช้ตามเป้าหมายที่ประกาศไว้ 

ดังนั้น ความน่าเชื่อถือขององค์กรจึงไม่ควรขึ้นอยู่กับชื่อเสียงของผู้บริหารหรือภาพลักษณ์ที่นำเสนอเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมีข้อมูลและผลงานที่เปิดเผยให้ตรวจสอบได้ด้วย