ทำไมต้องมีกฎ “แบล็คลิสต์ผู้รับเหมา” เมื่อคำว่า ถูก ≠ ปลอดภัย เสมอไป?

ในช่วงปีที่ผ่านมา ไทยเผชิญอุบัติเหตุจากการก่อสร้างหลายครั้ง สร้างความสูญเสียทั้งชีวิตผู้คนและความเชื่อมั่นในหลายๆหน่วยงาน เหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนถึงช่องโหว่ด้านคุณภาพ ความปลอดภัย และการคัดเลือกผู้รับเหมาที่ต้องเร่งแก้ไขอย่างจริงจัง

หนึ่งในเหตุการณ์ที่ฝังใจคนไทยคือ การถล่มของอาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) กลางกรุงเทพฯ เมื่อ 28 มีนาคม 2568 หลังแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวเมียนมา ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก โศกนาฏกรรมครั้งนี้ถูกตั้งคำถามสำคัญต่อมาตรฐานการออกแบบ การควบคุมงานก่อสร้าง และคุณภาพวัสดุ โดยการสอบสวนพบความบกพร่องหลายด้าน ตั้งแต่การออกแบบไม่สอดคล้องมาตรฐาน ไปจนถึงวัสดุที่อาจไม่ได้คุณภาพ

และตลอดหลายปีที่ผ่านมา การก่อสร้างบนถนนพระราม 2 เกิดอุบัติเหตุซ้ำหลายครั้ง ทั้งเครนถล่ม คานคอนกรีตตก และโครงสร้างพัง สะท้อนปัญหาการจัดการความปลอดภัยและการกำกับดูแลไซต์งานที่ยังไม่เข้มงวด ทั้งที่เป็นพื้นที่สัญจรของประชาชนจำนวนมาก ซึ่งในหลายกรณีพบว่าเป็นผู้รับเหมารายใหญ่รายเดิมที่ถูกกล่าวถึงซ้ำในเหตุการณ์ลักษณะเดียวกัน ล่าสุด เหตุการณ์ลักษณะเดียวกันยังเกิดขึ้นอีก จากกรณีเครนก่อสร้างถล่มทับขบวนรถไฟในพื้นที่อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา เมื่อวันที่ 14 มกราคมที่ผ่านมา

 เหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนว่า ถึงเวลาที่ต้องมีการ “แบล็กลิสต์ผู้รับเหมา”
ที่เป็นรูปธรรมและบังคับใช้อย่างจริงจัง?

แม้แต่ละเหตุการณ์จะมีสาเหตุแตกต่างกัน แต่ทั้งหมดล้วนชี้ไปที่ปัญหาเชิงระบบเดียวกัน คือช่องโหว่ในกระบวนการคัดเลือก การตรวจสอบ และการกำกับดูแลผู้รับเหมาก่อสร้าง กระทรวงการคลังจึงเตรียมออกกฎใหม่เพื่อใช้ระบบ “สมุดพกผู้รับเหมา” เป็นเครื่องมือกำกับดูแลการทำงานของผู้รับเหมาภาครัฐ โดยใช้ระบบหักคะแนน หากทำงานไม่มีคุณภาพ ล่าช้า หรือประมาทร้ายแรง อาจถูกลดชั้นหรือถูกระงับสิทธิ์เข้าประมูลงาน โดยคาดว่ากฎนี้จะประกาศใช้ได้ภายในปลายเดือนมกราคมนี้ ขณะเดียวกัน หากผู้รับเหมาผิดสัญญาหรือทิ้งงาน หน่วยงานรัฐสามารถเสนอขึ้น บัญชีดำ (Blacklist) ได้ทันที เพื่อไม่ให้เข้าร่วมโครงการใหม่ของรัฐ

สรุปง่ายๆ

•  “สมุดพกผู้รับเหมา” ใช้ควบคุมและติดตามพฤติกรรมระหว่างทำงาน

•  “แบล็กลิสต์” ใช้ตัดสิทธิ์ผู้รับเหมาที่มีความผิดร้ายแรงออกจากระบบ

หากมาตรการ “สมุดพกผู้รับเหมา” และ “แบล็กลิสต์” สามารถบังคับใช้ได้อย่างเป็นรูปธรรม จะช่วยให้ภาครัฐมีเครื่องมือในการติดตาม ตรวจสอบ และลงโทษผู้รับเหมาที่ไม่ปฏิบัติตาม มาตรฐานได้อย่างเป็นระบบ ลดความเสี่ยงจากผู้รับเหมาซึ่งมีประวัติจะกลับมารับงานซ้ำ และยกระดับความปลอดภัย ความโปร่งใส และความรับผิดชอบของโครงการขนาดใหญ่ของประเทศในระยะยาว