เด็กไทยใช้ AI มากที่สุดในอาเซียน แต้มต่อของชาติ หรือโจทย์ใหญ่ของระบบการศึกษา?

เมื่อก่อนเวลาเด็กจะทำงานส่งอาจารย์ ต้องเปิดหนังสือหลายเล่ม เสิร์ชหาข้อมูลหลายเว็บ และใช้เวลาหลายชั่วโมงกว่าจะได้งานหนึ่งชิ้น แต่การเข้ามาของ AI ทำให้ขั้นตอนพวกนี้เหลือแค่ไม่กี่นาที ผลการศึกษาโครงการ AI Ready ASEAN Research โดย มูลนิธิอาเซียน ภายใต้การสนับสนุนจาก Google.org เผยว่าไทยใช้ Generative AI สูงสุดในอาเซียน

โดยนักเรียนไทยกว่า 90% ใช้ Generative AI เป็นประจำ โดยจะใช้ในการเขียน สรุปเนื้อหา หรือออกแบบกราฟิก ขณะที่ครูกว่า 81% ก็ใช้ AI ในการเตรียมการสอนและงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง

นี่เป็นสัญญาณว่าไทยปรับตัวกับเทคโนโลยีได้เร็ว และ AI เริ่มเข้ามาอยู่ในห้องเรียน

อย่างชัดเจนแล้ว แต่ขณะเดียวกันก็ชวนให้ตั้งคำถามว่า การใช้งานที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วนี้ มาพร้อมความเข้าใจที่ถูกต้องและการใช้ที่เหมาะสมแล้วหรือยัง

ความพร้อมไม่ได้วัดที่จำนวนผู้ใช้ แต่อยู่ที่คุณภาพของการใช้งาน

ครูและผู้ปกครองหลายคนเริ่มกังวลว่า เด็กอาจพึ่ง AI มากเกินไป โดยเฉพาะการใช้ทำการบ้านหรือให้ช่วยคิดคำตอบแทน เพราะทำให้เด็กไม่ได้ฝึกคิดเอง จนอาจส่งผลต่อทักษะการวิเคราะห์กับการแก้ปัญหาในระยะยาว อีกทั้งยังไม่แน่ใจว่าควรวางขอบเขตและแนะนำการใช้อย่างไรจึงจะเหมาะสม

เพราะแม้ AI จะช่วยแบ่งเบาภาระขั้นตอนหลายๆอย่าง แต่ถ้าใช้ผิดทาง ผลกระทบก็รุนแรงไม่แพ้กัน ตั้งแต่สร้างข่าวปลอม ข้อมูลบิดเบือน ภาพหรือคลิป Deepfake ไปจนถึงรูปแบบการหลอกลวงออนไลน์ที่แนบเนียนขึ้น

ถ้ามองอย่างมีเหตุผล สิ่งที่ควรทำไม่ใช่ห้ามเด็ก AI เพราะมันกลายเป็นเครื่องมือที่เด็กหลายคนหยิบมาใช้เป็นปกติแล้ว แต่สิ่งที่ควรโฟกัสคือจะทำอย่างไรให้เด็กใช้ AI อย่างเข้าใจ และใช้ให้ถูกทางมากกว่า

หลายประเทศที่นำวิชา AI เข้าสู่หลักสูตรศึกษาอย่างจริงจัง

• กรุงปักกิ่งของจีน กำหนดให้วิชา AI เป็นวิชาบังคับตั้งแต่ประถม เด็กทุกคนต้องเรียนอย่างน้อยปีละ 8 ชั่วโมง 

• ซาอุดีอาระเบีย  ใช้หลักเพิ่มหลักสูตร AI ในโรงเรียนรัฐทั่วประเทศตั้งแต่ประถม

• สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กำหนดให้ AI เป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรโรงเรียนรัฐที่บังคับให้เรียนตั้งแต่อนุบาล 

โดยทั้ง 3 ประเทศนี้ไม่ได้สอนแค่การใช้งาน แต่ครอบคลุมความเข้าใจหลักการทำงานของ AI การประยุกต์ใช้จริง ควบคู่กับจริยธรรมดิจิทัล ความปลอดภัย และผลกระทบต่อสังคม เป้าหมายคือให้เด็กไม่เพียงใช้เป็น แต่รู้เท่าทันและต่อยอดทักษะได้ในอนาคต

นอกจากนี้ ประเทศเหล่านี้ยังมองว่า AI คือทักษะสำคัญของอนาคต จึงต้องเริ่มปูพื้นฐานตั้งแต่ในห้องเรียน

ถ้ามองกลับมาที่อาเซียน ซึ่งมีประชากรกว่า 660 ล้านคน และเกือบหนึ่งในสามมีอายุต่ำกว่า 20 ปี ทำให้ถูกจับตาว่าเป็นฐานกำลังคนรุ่นใหม่ของเศรษฐกิจดิจิทัล 

นั่นหมายความว่า การที่เด็กไทยใช้ AI สูงสุดในภูมิภาค เป็นต้นทุนสำคัญของประเทศ ในยุคดิจิทัล ซึ่งหากการใช้งานที่แพร่หลาย ถูกต่อยอดด้วยกรอบความรู้ที่เหมาะสม ทั้งการเข้าใจข้อจำกัดของ AI การตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล และการใช้เทคโนโลยีอย่างมีจริยธรรม

เด็กไทยก็จะเติบโตเป็นแรงงานที่ทำงานกับ AI ได้จริง สร้างนวัตกรรมได้จริง และลดความเสี่ยงจากการใช้ผิดทาง ทำให้ไทยจะได้บุคลากรที่สร้างมูลค่าเพิ่มจาก AI แทนที่จะเป็นแค่ผู้ใช้เทคโนโลยี