เบรกที่ไม่มีใครกล้าเหยียบ? ทำไมสงคราม AI ระดับโลกถึงชะลอไม่ได้

ช่วงนี้กระแสความกังวลเรื่อง AI ที่พัฒนาเร็วเกินกว่าระบบความปลอดภัยจะตามทัน กำลังถูกพูดถึงมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งก็ไม่ได้มีเพียงกลุ่มนักวิจัยหรือผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น 

เพราะแม้แต่คนในวงการ AI อย่าง Dario Amodei ซีอีโอของ Anthropic รวมถึงผู้บริหารจาก OpenAI และ Google DeepMind ที่เสนอให้ทุกฝ่ายชะลอการพัฒนา AI รุ่นที่มีความสามารถสูงลงบ้าง 

ซึ่งคำว่า "ชะลอ" ในที่นี้ ไม่ได้แปลว่าให้เลิกวิจัย แต่เป็นการเปิดเวลาให้ระบบความปลอดภัยและการกำกับดูแลพัฒนาให้ทันกับเทคโนโลยี เพราะตอนนี้เทคโนโลยีกำลังฉลาดขึ้นเร็วจนกฎหมายและระบบความปลอดภัยเริ่มตามไม่ทัน

อะไรเป็นเหตุผลที่แม้แต่ผู้สร้าง AI เองยังเริ่มกลัว AI?

สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่เรื่อง AI จะมาแย่งงานมนุษย์ แต่เป็นความเสี่ยงที่เมื่อ AI พัฒนาจนมีความสามารถและความเป็นอิสระมากขึ้น เช่น 

• AI อาจพัฒนาตัวเองได้ : หาก AI เข้ามาช่วยเขียนโค้ดและพัฒนา AI รุ่นถัดไปมากขึ้น ก็อาจนำไปสู่ Recursive Self-Improvement ที่ความสามารถของระบบเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แม้ปัจจุบันยังไม่เกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ก็ตาม

• อาจทำงานเกินขอบเขตที่กำหนด : เมื่่อ AI คิด วางแผน และลงมือทำงานเองได้มากขึ้น ความเสี่ยงในการควบคุมก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย อย่างเหตุการณ์การทดสอบของ OpenAI และ Google ล่าสุด ที่ AI Agent เข้าถึงระบบที่อยู่นอกขอบเขตที่กำหนดไว้ได้ 

• อาจถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด : AI ขั้นสูงสามารถถูกนำไปใช้สร้างอาวุธไซเบอร์ เจาะระบบโครงสร้างพื้นฐานของเมือง หรือสร้างข้อมูลเท็จปั่นหัวคนทั้งโลกได้ในระดับที่ไม่เคยมีมาก่อน

• ควบคุมได้ยากขึ้น : เมื่อ AI สามารถทำงานเองต่อเนื่องและใช้เครื่องมือต่างๆ ได้มากขึ้น มนุษย์ก็อาจตรวจสอบหรือหยุดการทำงานได้ยากขึ้น ทำให้ต้องมีระบบที่สามารถเข้าไปแทรกแซงได้เมื่อเกิดปัญหา

แล้วถ้าเบรกจริงๆ จะเกิดอะไรขึ้น?

การชะลอการพัฒนา AI นั้นอาจฟังดูสมเหตุสมผล แต่ในทางปฏิบัติอาจทำได้ยาก โดยนักวิจัยจาก Carnegie Endowment for International Peace สถาบันวิจัยด้านนโยบายระหว่างประเทศของสหรัฐฯ มองว่า แม้การชะลอการพัฒนา AI จะช่วยเปิดเวลาให้บริษัทเทคโนโลยี หรือแม้แต่รัฐบาล ได้เรียนรู้ความเสี่ยง เพื่อพัฒนาระบบความปลอดภัย และวางกติกากำกับดูแลให้ตามทันเทคโนโลยีมากขึ้น

แต่ได้อย่างก็ต้องเสียอย่าง เพราะการชะลอก็มีต้นทุน ด้วยความที่ AI กำลังกลายเป็นส่วนสำคัญของการแข่งขันทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี เพราะอย่างที่รู้กันดีว่า AI ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจอย่างสหรัฐฯ กับจีนไปแล้ว โดยทั้งสองประเทศมองว่า AI มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความมั่นคง จึงพยายามเร่งสร้างความได้เปรียบของตัวเอง 

มุมมองนี้ยิ่งเห็นได้จากความเคลื่อนไหวล่าสุดของสหรัฐฯ เมื่อ Donald Trump ประกาศว่าจะจัดตั้ง AI Force และแต่งตั้ง AI czar พร้อมมองว่ามอง AI เป็นขีดความสามารถสำคัญของประเทศ ที่แม้รายละเอียดของโครงการยังไม่ชัดเจน แต่ก็สะท้อนว่าแรงผลักให้สหรัฐฯ เดินหน้าด้าน AI ยังมีอยู่สูง การชะลอการพัฒนาอาจเป็นเรื่องที่ทำได้ยากกว่าที่คิด

ท้ายที่สุด ทางออกอาจไม่ใช่การเลือกว่าจะหยุดหรือเดินหน้า AI แบบสุดทาง แต่คือการกำหนดว่าระบบที่มีความสามารถสูงนั้นควรผ่านการทดสอบและมีมาตรการความปลอดภัยในระดับใด ก่อนนำไปใช้งานจริง พร้อมวางกติกาที่ช่วยให้การแข่งขันยังเดินต่อได้ โดยไม่ปล่อยให้การพัฒนาของเทคโนโลยีไปเร็วกว่าความสามารถในการควบคุมความเสี่ยง