จีนเตรียมเช็กบิล Manus AI ? สั่งสอบหนัก ปมฟอกขาวบริษัทก่อนปิดดีล Meta

ประเด็นร้อนวงการ AI กับ “การฟอกขาวข้ามชาติ”

การตรวจสอบ Manus AI จากรัฐบาลจีนยังไม่จบ แม้ดีลซื้อกับ Meta จะปิดไป จนเริ่มนำเทคโนโลยีของ ไปใช้กับบางบริการแล้ว แต่ก็ยังมีความเสี่ยงทางกฎหมายจากการฟอกตัวผ่านการย้ายบริษัทไปสิงคโปร์

ซึ่งตอนนี้ผู้ก่อตั้ง Manus ถูกสั่งห้ามเดินทางออกนอกประเทศ และถูกเรียกตัวเข้าพบ NDRC (หน่วยวางแผนเศรษฐกิจระดับสูงของจีน) ที่ปักกิ่งแล้ว ส่วน MOFCOM (กระทรวงพาณิชย์) เปิดสอบสวนพร้อมตรวจสอบว่าเทคโนโลยีที่ขายไปนั้นพัฒนาในจีนหรือไม่ และการโอนถ่ายออกนอกประเทศถูกกฎหมายไหม

สาเหตุหลักที่จีนยกระดับการตรวจสอบมี 3 เรื่อง

• จีนกังวลว่าเทคโนโลยี AI ของ Manus อาจถูกถ่ายโอนออกนอกประเทศโดยไม่ผ่านการอนุญาต เพราะ AI แบบ Agentic AI สามารถใช้ได้หลายด้าน และอาจเข้าข่ายเทคโนโลยีแบบ dual-use หรือเทคโนโลยีที่ใช้ได้ทั้งเชิงพาณิชย์และด้านความมั่นคง

• การย้ายโครงสร้างบริษัทไปสิงคโปร์ และการขายกิจการให้ Meta อาจเกี่ยวข้องกับกฎการลงทุนออกนอกประเทศ ซึ่งควรต้องขออนุมัติล่วงหน้า

• จีนมองว่าการย้ายฐานไปต่างประเทศเพื่อเลี่ยงข้อจำกัดในประเทศ หรือที่ถูกเรียกว่า “Singapore-washing” เป็นช่องโหว่ที่ทำให้เทคโนโลยีสำคัญไหลออกนอกจีนได้ง่ายขึ้น

แม้ดีลซื้อขายกับ Meta จะจบแล้ว แต่ยังมีความเสี่ยงอยู่ ?

ที่จริงแล้ว Meta เริ่มเปิดใช้ฟีเจอร์เบต้าที่ทำงานด้วย Manus ตั้งแต่วันที่ 18 มีนาคม ที่ผ่านมา อย่าง ระบบอัตโนมัติบน Instagram และงานบริการลูกค้าบน WhatsApp แต่การสอบสวนที่ยังไม่จบอาจกำลังเป็นแรงกดดันใหญ่ให้ Meta เพราะยังไม่มีการอนุมัติขั้นสุดท้ายจากฝั่งจีน

และการสั่งห้ามผู้ก่อตั้งเดินทางออกนอกประเทศก็สะท้อนว่า อาจมีบทลงโทษตามมาในตอนหลัง เช่น ค่าปรับ ข้อจำกัดใหม่ หรือมาตรการที่กดดันกว่าเดิม ที่ต้องแบกรับความไม่แน่นอน ที่อาจกระทบการบริหารทีม และความต่อเนื่องของธุรกิจ

แรงกระเพื่อมครั้งใหม่ของวงการธุรกิจจีน

เรื่องนี้สะท้อนความกังวลของจีนที่กลัวว่า สหรัฐฯ อาจดึงทั้งคน และเทคโนโลยีออกจากประเทศตัวเอง การตอบโต้นี้เป็นเหมือนการส่งสัญญาณเตือนไปยังบริษัทอื่นด้วยว่า “รัฐบาลจะคุมเข้มมากขึ้น” ซึ่งบริษัทหลายรายเคยเชื่อว่า การย้ายฐานไปสิงคโปร์เป็นทางออกที่ปลอดภัย หากบริษัทต้องการเติบโตและดึงนักลงทุนได้มากขึ้น เหมือนที่ Shein และ Tiktok เคยทำ ที่ย้ายสำนักงานใหญ่ไปประเทศอื่น เช่น สิงคโปร์ แต่หลังจากนี้คงทำได้ยากเพราะชัดแล้วว่า ต่อให้ย้ายโครงสร้างบริษัทออกไป ก็ไม่ได้แปลว่าจะพ้นจากการตรวจสอบของรัฐบาลจีน

โดยสรุปก็จะเห็นว่าประเด็นนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องการทำธุรกิจข้ามชาติ แต่มีเรื่องของอำนาจรัฐ ความมั่นคงที่ยังเป็นอุปสรรคของการทำธุรกิจด้านเทคโนโลยีในจีน ซึ่งมองว่าผู้ก่อตั้งของ Manus AI อาจไม่ถูกลงโทษหนัก หรือเป็นคดีความ เพราะนั่นหมายความว่าจีนกำลังทำลายภาพลักษณ์การลงทุนจากต่างชาติของประเทศตัวเองด้วยเช่นกัน