เปิดเหตุผลที่ยังไม่ควรเชื่อข่าวด่วนจาก AI แม้จะเร็วกว่ามนุษย์?

ตอนนี้คนหันไปถามหรือหาข้อมูลจาก AI กันมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็น ChatGPT, Gemini หรือ Claude เพราะตอบเร็วและเหมือนรู้ทุกเรื่อง 

แต่ถ้าพูดถึงเรื่องข่าวด่วนหรือเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นจริง AI กลับยังมีข้อจำกัดสำคัญที่ทำให้เราไม่ควรใช้มันเป็นแหล่งข่าวเรียลไทม์โดยตรง

ทำไมถึงยังไม่ควรเชื่อข่าวด่วนจาก AI?

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือกรณีข่าวด่วนระดับโลกล่าสุดเกี่ยวกับเวเนซุเอลาในต้นปี 69 ที่หลายสำนักข่าวรายงานเหตุการณ์ต่างๆ ของสถานการณ์นี้อย่างต่อเนื่อง 

WIRED สื่อข่าวเทคโนโลยีของสหรัฐฯ ทดลองถามถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับ AI เวอร์ชันฟรีหลายตัว สิ่งที่น่าตกใจคือ AI เหล่านี้ กลับตอบไม่ตรงกัน

Gemini ยืนยันว่ามีปฏิบัติการจริง และอธิบายเหตุผลเบื้องหลัง พร้อมรวบรวมบริบทหลายแง่มุมจากแหล่งข่าวต่างประเทศมาอ้างอิงให้ผู้ใช้เห็นภาพรวมของสถานการณ์

ส่วน Claude ของ Anthropic เลือกตอบแบบระมัดระวังกว่า คือจะบอกตรงๆ ก่อนว่าข้อมูลในฐานความรู้เดิมอาจยังไม่อัปเดต จากนั้นจึงไปค้นข่าวล่าสุดเพิ่มเติม แล้วสรุปสถานการณ์ให้ฟัง พร้อมแนบลิงก์จากสำนักข่าวโดยตรงเพื่อให้ผู้ใช้ตรวจสอบที่มาเองได้ และย้ำว่าข่าวนี้ยังเป็นเหตุการณ์ที่กำลังพัฒนาอยู่

ฝั่ง Perplexity ปฏิเสธ พร้อมกล่าวว่ามีข่าวลือหรือข้อมูลผิดๆ และ ChatGPT ก็ยืนยันว่าเหตุการณ์ไม่เคยเกิดขึ้น

สิ่งที่น่ากังวลคือ ChatGPT เป็นเครื่องมือ AI ที่มีคนใช้งานมากที่สุด โดยมีฐานผู้ใช้งานกว่า 5.6 พันล้านคนต่อเดือน ซึ่งหลักการทำงานของ ChatGPT คือจะตอบตามฐานข้อมูลที่ถูกฝึกไว้ก่อนหน้า โดยไม่มีการอัปเดตข้อมูลแบบเรียลไทม์ ดังนั้นมันจะไม่รู้จักเหตุการณ์ใหม่ที่เกิดหลังช่วงข้อมูลฝึก เช่น ข่าวด่วน เหตุการณ์ปัจจุบัน หรือเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นล่าสุด

นั่นหมายความว่าคำตอบที่ไม่ตรงกับความจริงหรือข้อมูลผิดพลาด อาจถูกเผยแพร่ออกไปในวงกว้างอย่างรวดเร็ว

AI ตอบถูก ก็ไม่ได้แปลว่าน่าเชื่อถือ?

แม้โมเดลอย่าง Gemini จะเชื่อมต่อข้อมูลกับ Google Search ที่ช่วยให้เข้าถึงข้อมูลเว็บแบบเรียลไทม์ เพื่อเขียนคำตอบที่อัปเดตและมีแหล่งอ้างอิงจริง แต่ถ้าเว็บไซต์ที่ไปดึงข้อมูลมามีข้อมูลผิดหรือไม่น่าเชื่อถือ โมเดลก็อาจให้คำตอบผิดหรือบิดเบือนได้เช่นกัน

ซึ่งก็มีงานวิจัยของ European Broadcasting Union (EBU) และ BBC ที่พบว่า AI หลายตัวเมื่อถูกถามเกี่ยวกับข่าวจริง มักตอบผิดบ่อย 

และพบว่ากว่า 45% ของคำตอบ AI ให้ข้อมูลผิด และกว่า 81% มีปัญหาอื่นๆ เช่น อ้างแหล่งข่าวผิด หรือใช้ข้อมูลเก่า 

ในบรรดา AI ที่ทดสอบก็ยังพบว่า Gemini มีข้อผิดพลาดด้านแหล่งอ้างอิงสูงกว่าตัวอื่นๆ แม้จะสามารถดึงข้อมูลจากเว็บไซต์ได้ แต่ก็ยังไม่แม่นยำเสมอไป

ความเสี่ยงเหล่านี้ทำให้หลายฝ่าย ทั้งนักวิจัยด้าน AI และองค์กรสื่อ เตือนว่าการตรวจสอบข่าวจากแหล่งที่มาหลายแหล่ง และจากสำนักข่าวโดยตรงยังเป็นสิ่งจำเป็น เพราะการใช้ AI อย่างเดียวเพื่อตัดสินว่าเหตุการณ์ไหนจริงหรือไม่ยังไม่เพียงพอ เพราะมันอาจถูกชักจูงด้วยข้อมูลคลาดเคลื่อนหรือถูกปลอมปนโดยผู้ไม่หวังดีได้

อย่างไรก็ตาม แม้ AI จะให้ข้อมูลได้เร็ว แต่ยังไม่สามารถแทนที่การรายงานข่าวสดที่ตรวจสอบโดยมนุษย์ได้ เพราะข่าวด่วนมักเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ซึ่งต้องแยกให้ชัดว่าอะไรเป็นเหตุการณ์ที่ยืนยันแล้ว หรือรอการสรุป ที่ควรต้องผ่านการตรวจสอบจากมนุษย์

ติดตามทุกความเคลื่อนไหวของเทคโนโลยี ที่จะพัฒนาและยกระดับประเทศไทยให้ก้าวไปข้างหน้าได้ที่ Tech Movement