JBC, GBC และ RBC กลไกจัดการชายแดนไทย-กัมพูชา?

จากการเตรียมประชุมคณะกรรมการชายแดนทั่วไป (General Border Committee - GBC) ในระหว่างวันที่ 4 - 6 ส.ค. 68 ในฝ่ายเลขาฯ ที่มาเลเซีย เพื่อหารือถึงกรอบ และตกลงการประชุมที่จะมีขึ้นในวันที่ 7 ส.ค. 68 ในระดับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม

ซึ่งวันนี้ Tech Movement จะพามาทำความรู้จักว่า นอกจาก GBC แล้ว ยังมีอีก 2 กลไก คือ JBC และ RBC ที่เป็นกลไกสำคัญเพื่อใช้ในการหารือ แก้ไข และบริหารจัดการปัญหาชายแดน แต่สงสัยไหมว่าการเจรจาทั้ง 3 กลไกนี้มีบทบาทหน้าที่ และขอบเขตความรับผิดชอบแตกต่างอย่างไรบ้าง

1. คณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย - กัมพูชา (Joint Boundary Commission – JBC)

กลไกทวิภาคีหลักที่จัดตั้งขึ้นตาม MOU ว่าด้วยการสำรวจและจัดทำหลักเขตแดนทางบกในปี 2543 ที่มีบทบาทสำคัญในการหารือและแก้ไขปัญหาทางเทคนิคและข้อกฎหมายระหว่างประเทศ เพื่อทำการสำรวจและจัดทำหลักเขตแดนทางบกของทั้งสองประเทศ โดยอ้างอิงจากสนธิสัญญาสยาม-ฝรั่งเศส

โดยกำหนดแนวทางดำเนินการตามแผนแม่บทและอำนาจหน้าที่ (TOR) ในการสำรวจและจัดทำหลักเขตแดนทางบกร่วมไทย-กัมพูชา 5 ขั้นตอน คือ

1. การพิสูจน์ทราบ ซ่อมแซม และจัดทำหลักเขตแดนจำนวน 73 หลัก

2. การจัดทำแผนที่ภาพถ่ายทางอากาศ

3. การลากแนวที่จะเดินสำรวจ

4. การตรวจสอบภูมิประเทศ

5. วิธีการจัดทำหลักเขตแดน

2. คณะกรรมการชายแดนทั่วไป (General Border Committee – GBC)

กลไกทวิภาคีระดับสูงของฝ่ายทหาร โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของทั้งสองประเทศเป็นประธานร่วมในการหารือเพื่อกำหนดแนวทาง และมาตรการเกี่ยวกับการส่งเสริมความร่วมมือและการรักษาความเรียบร้อยในพื้นที่ชายแดนของทั้งสองประเทศ

3. คณะกรรมการชายแดนส่วนภูมิภาค (Regional Border Committee – RBC)

กลไกทวิภาคีของฝ่ายทหาร โดยมีแม่ทัพภาคหรือตำแหน่งที่เทียบเท่าเป็นประธานร่วม เพื่อเจรจา หารือในระดับพื้นที่เกี่ยวกับการบริหารจัดการ การพัฒนา และการส่งเสริมความร่วมมือในการรักษาความเรียบร้อยในพื้นที่ชายแดน โดนแบ่งออกเป็น 3 ส่วน

1. กองทัพภาคที่ 2 กับภูมิภาคทหารที่ 4 ของกัมพูชา ดูแลเขตแดนด้านภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ (อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์)

2. กองทัพภาคที่ 1 กับภูมิภาคทหารที่ 5 ของกัมพูชา ดูแลเขตแดนด้านภาคตะวันออกตอนบน (สระแก้ว)

3. กองบัญชาการป้องกันชายแดนจันทบุรีและตราด (กปช.จต.) กับภูมิภาคทหารที่ 3 ดูแลเขตแดนด้านตะวันออกตอนล่าง (จันทบุรี ตราด)

โดยกลไกทั้ง 3 นี้ ต่างมีความสำคัญ และบทบาทในการจัดการปัญหาชายแดนเพื่อป้องกันความขัดแย้ง สำหรับการหาแนวทางอย่างสันติ ที่จะช่วยสร้างความมั่นคงและเสถียรภาพให้กับพื้นที่ชายแดนอย่างยั่งยืน ซึ่งต้องติดตามกันต่อสำหรับการประชุมในวันถัดไป ว่าผลสรุปจากการหารือนั้นจะออกมาในรูปแบบไหน