คอมเมนต์เหล่านี้ จริงหรือจ้าง?

เคยเจอโพสต์ที่คอมเมนต์ไปในทิศทางเดียวกันทั้งเพจไหม พออ่านแล้วรู้สึกว่า “คน สนับสนุนเต็มไปหมด” แต่ถ้าลองสังเกตดีๆ บางทีเสียงพวกนั้นอาจไม่ใช่ประชาชนทั่วไป แต่เป็นกลุ่มคนที่ถูกจ้างมาปั่นกระแส หรือบอทที่สร้างภาพว่าใครๆ ก็เห็นด้วย

ตอนนี้เราอยู่ในยุคที่โลกออนไลน์กลายเป็นเครื่องมือ ทุกโพสต์ ทุกคอมเมนต์ สามารถสร้างกระแส หรือชี้นำความคิดได้โดยที่เราแทบไม่รู้ตัว

งานวิจัยจาก GIGA Hamburg เคยศึกษาเรื่องนี้ในไทยกับฟิลิปปินส์ โดยพบว่ามีการใช้ “cyber troops” หรือกองทัพออนไลน์ เข้ามาช่วยสร้างบรรยากาศในโลกโซเชียลให้ดูเหมือนมีเสียงส่วนใหญ่หนุนหรือดันประเด็นหนึ่งๆ ผ่านคอมเมนต์ บัญชีปลอม หรือแม้แต่การปั่นกระทู้ให้ขึ้นมาอยู่บนสุด

พฤติกรรมเหล่านี้เรียกว่า Information Operations (IO) คือการใช้โซเชียลมีเดียเป็นเครื่องมือในการปล่อยข่าวอะไรสักอย่าง เพื่อชักจูงความคิดเห็นของประชาชน ที่จะส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจ ทำลายความน่าเชื่อถือ หรือสร้างความพึงพอใจส่วนตัวผ่านการสร้างข่าวปลอมและการบิดเบือนข้อมูล

เพราะ IO มักใช้จิตวิทยาเป็นอาวุธ

กระบวนการนี้ใช้หลักจิตวิทยา Social Proof หรือพฤติกรรมที่คนมักทำตามหรือเชื่อสิ่งที่เห็นว่าคนอื่นกำลังทำอยู่ มาบวกกับความกลัวที่จะพลาดกระแส (FOMO) ทำให้ผู้คนหลายคนเริ่มยอมรับความคิดเห็นเหล่านั้นเป็นความจริง โดยไม่ได้ผ่านการตรวจสอบข้อมูลอย่างรอบด้าน

จึงไม่แปลกที่ส่วนใหญ่ ความคิดเห็นแนวๆนี้มักจะเกิดขึ้นในประเด็นการเมือง การเรียกร้องสิทธิ ไปจนถึงการก่อให้เกิดม็อบ

ดังนั้น สิ่งสำคัญคือเราต้อง แยกแยะระหว่างสิ่งที่ถูกใจ กับความจริง ซึ่งคอมเมนต์พวกนี้ก็มีทั้งถูกจ้างหรือความจริงอยู่แล้ว ถ้าเราเอาใจลงไปเล่น โดยไม่พิจารณาก่อน และเอาอารมณ์ไปตัดสิน

เราอาจกลายเป็นเครื่องมือให้กับคนกลุ่มนี้โดยไม่รู้ตัว เพราะคอมเมนต์หนึ่งบรรทัดอาจกำหนดทิศทางความคิดของทั้งสังคมให้เป็นไปตามที่คนกลุ่มหนึ่งวางไว้ง่าย ๆ