วิเคราะห์ซีรีส์แนวตั้ง จากคอนเทนต์สั้นบนมือถือ สู่ตลาดหมื่นล้าน โอกาสใหม่ที่ไทยไม่ควรมองข้าม?

ทุกวันนี้คนส่วนใหญ่ไม่ได้เสพเนื้อหาบันเทิงผ่านทีวีเหมือนเมื่อก่อน แต่หันมาดูคอนเทนต์ผ่านมือถือกันมากขึ้น หนึ่งในรูปแบบที่มาแรงที่สุดคือ "ซีรีส์แนวตั้ง" 

⚫พฤติกรรมคนดูที่เปลี่ยนไป ทำให้ตลาดซีรีส์แนวตั้งเติบโตอย่างรวดเร็ว

คนยุคนี้ที่ต้องการคอนเทนต์สั้น ดูง่าย และใช้เวลาไม่นาน ทำให้ซีรีส์แนวตั้งได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว  เพราะแต่ละตอนมีความยาวเพียง 1-2 นาที เนื้อเรื่องกระชับ เดินเรื่องเร็ว และมักจบด้วยฉากพีกหรือปมสำคัญ ทำให้ผู้ชมอยากกดดูตอนต่อไป พฤติกรรมดังกล่าว สะท้อนผ่านข้อมูลของสมาคมเน็ตแคสติ้งแห่งประเทศจีน ที่ระบุว่า ในช่วง 8 เดือนแรกของปี 68 คนจีนใช้เวลากับแอปฯ ซีรีส์แนวตั้งเฉลี่ย 2 ชั่วโมงต่อวัน เพิ่มขึ้น 25.9% จากช่วงต้นปี

ขณะเดียวกัน ตลาดต่างประเทศก็เติบโตอย่างก้าวกระโดด โดยในช่วงเวลาเดียวกัน แอปฯ ซีรีส์แนวตั้งนอกจีน มียอดดาวน์โหลดรวมกว่า 730 ล้านครั้ง เพิ่มขึ้นถึง 370.4% เมื่อเทียบกับปีก่อน ซึ่งแอปฯ ที่ได้รับความนิยมทั่วโลก หลายคนก็คงจะคุ้นเคยกันดี  อย่าง ReelShort, DramaBox, ShortMax และ GoodsShort เมื่อผู้ชมใช้เวลากับแพลตฟอร์มเหล่านี้มากขึ้น เม็ดเงินก็ไหลเข้าสู่อุตสาหกรรมมากขึ้นเช่นกัน

⚫จากคอนเทนต์สั้น “สู่ตลาดมูลค่ามหาศาล”

ข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เผยว่า ปี 68 ตลาดซีรีส์แนวตั้งทั่วโลกมีมูลค่าเกือบ 18,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยจีน เป็นผู้นำตลาดแบบทิ้งห่าง ด้วยมูลค่ากว่า 14,000 ล้านดอลลาร์ หรือกว่า 77.78% ของตลาดโลก ส่วนประเทศอื่นรวมกันมีมูลค่าราว 3,600 ล้านดอลลาร์ ที่น่าสนใจคือ การเติบโตของตลาดนอกจีน ก็กำลังเร่งแข่งขันขึ้นอย่างมาก เช่น

• เกาหลีใต้ มีมูลค่าตลาด 490 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 67 และคาดว่าจะเพิ่มเป็นกว่า 1.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 72

• อินเดีย คาดว่าตลาดจะมีมูลค่า 1.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 69 และเติบโตเฉลี่ยปีละ 31% จนแตะ 4.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 73

ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า ซีรีส์แนวตั้งไม่ได้เป็นเพียงกระแสที่มาแล้วก็ไป แต่กำลังกลายเป็นธุรกิจที่เติบโตอย่างรวดเร็ว และมีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมบันเทิงดิจิทัล

⚫ธุรกิจที่ไม่ได้พึ่งรายได้จากคนดูเพียงอย่างเดียว

หนึ่งในเหตุผลที่ทำให้ธุรกิจซีรีส์แนวตั้งเติบโตอย่างรวดเร็ว คือการหารายได้ได้หลายช่องทาง ไม่ได้พึ่งแค่จำนวนผู้ชมเพียงอย่างเดียว แพลตฟอร์มส่วนใหญ่ มักเปิดให้ดูฟรีประมาณ 10-15 ตอนแรก เพื่อดึงความสนใจ จากนั้นก็จะให้ผู้ชมซื้อเหรียญ (Coins) เพื่อปลดล็อกตอนถัดไป หรือสมัครสมาชิกแบบรายเดือน เพื่อรับชมได้ไม่จำกัด

นอกจากนี้ ยังมีรายได้จากโฆษณา และการทำ Affiliate Marketing โดยเชื่อมสินค้าที่ปรากฏในซีรีส์เข้ากับลิงก์สั่งซื้อโดยตรง ทำให้ผู้ชมสามารถซื้อสินค้าได้ทันทีขณะรับชม ซีรีส์แนวตั้งจึงไม่ได้เป็นเพียงแพลตฟอร์มดูความบันเทิง แต่ยังเชื่อมต่อกับธุรกิจอีคอมเมิร์ซ การตลาดดิจิทัล และอุตสาหกรรมครีเอทีฟ กลายเป็นระบบนิเวศธุรกิจที่สร้างรายได้จากหลายทางพร้อมกัน

⚫“ไทย” เป็นผู้เล่นหน้าใหม่ที่น่าจับตามอง

ข้อมูลจาก SocialPeta ที่ระบุว่า ช่วงครึ่งปี 68 ไทยมียอดดาวน์โหลดแอปฯ ซีรีส์แนวตั้งสูงเป็น อันดับ 6 ของโลก ขณะที่ Diandian ประเมินว่า ในไตรมาสแรกของปีเดียวกัน คนไทยใช้จ่ายซื้อคอนเทนต์ภายในแอปฯ ราว 7.75 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สูงเป็น อันดับ 3 ของตลาดนอกจีน เป็นรองเพียงสหรัฐฯ และญี่ปุ่น

เห็นได้ชัดว่า คนไทยเป็นกลุ่มผู้บริโภคที่พร้อมจ่ายเงินเพื่อคอนเทนต์ประเภทนี้ ทำให้ฝั่งผู้ประกอบการ และผู้ผลิตคอนเทนต์ของไทยก็ต่างเริ่มลงทุนผลิตซีรีส์แนวตั้งมากขึ้น เพื่อรองรับพฤติกรรมผู้ชมที่เปลี่ยนไป

⚫แล้วเราจะโตไปไกลกว่านี้ได้ยังไง?

สนค. (สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า) มองว่า หากไทยต้องการให้อุตสาหกรรมซีรีส์แนวตั้งของไทย แข่งขันในตลาดโลกได้ ควรเร่งดำเนินการ 4 เรื่องสำคัญ ได้แก่

• สร้างเรื่องราวแบบไทยที่คนทั่วโลกเข้าใจได้ นำวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ไทยมาผสมกับการเล่าเรื่องที่เข้าถึงผู้ชมต่างชาติ

• ยกระดับทักษะผู้ผลิต ทั้งการเล่าเรื่อง การถ่ายทำแนวตั้ง และการใช้ข้อมูลผู้ชมมาพัฒนาคอนเทนต์ที่มีคุณภาพ 

• สนับสนุนธุรกิจที่เกี่ยวข้อง เช่น การแปล พากย์เสียง และการทำตลาดในต่างประเทศ เพื่อขยายฐานผู้ชมในจีน อินเดีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ สหรัฐฯ และยุโรป

• ปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อให้ผู้ผลิตไทย สามารถสร้างมูลค่าจากผลงานของตัวเองได้ในระยะยาว

ซึ่งการเติบโตของซีรีส์แนวตั้งไม่ได้สร้างโอกาสให้เฉพาะวงการบันเทิงเท่านั้น แต่ยังช่วยขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอื่นๆ เช่น ดนตรี แฟชัน การท่องเที่ยว และธุรกิจสร้างสรรค์อื่นๆได้ เพราะคอนเทนต์เหล่านี้สามารถถ่ายทอดเรื่องราว วัฒนธรรม และสินค้าของไทยให้เข้าถึงผู้ชมทั่วโลกได้

การที่จะทำให้ซีรีส์แนวตั้งเติบโตและแข่งขันได้ จึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทั้งภาครัฐและเอกชน ตั้งแต่การพัฒนาทักษะของผู้ผลิตและคนทำงาน สนับสนุนข้อมูลและความเข้าใจเกี่ยวกับตลาด รวมถึงช่วยผลักดันคอนเทนต์ไทยให้เข้าถึงผู้ชมต่างประเทศ เพื่อเปลี่ยนกระแสซีรีส์แนวตั้งให้กลายเป็นอีกหนึ่งโอกาสทางเศรษฐกิจของไทยในระยะยาว