รู้ก่อนราคาน้ำมันพุ่ง! ช่องแคบเดียวกระทบทั้งโลก? ส่องกันชนไทยในสถานการณ์นี้

สถานการณ์ตึงเครียดในตะวันออกกลางในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา กำลังส่งผลกระทบต่อกระเป๋าเงินของคนทั้งโลกผ่านราคาน้ำมัน ที่สาเหตุมาจาก “ช่องแคบฮอร์มุซ”

หลังกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน หรือ Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) ออกมาเตือนว่า จะไม่ยอมให้เรือทุกชนิด ผ่านช่องทางดังกล่าว

ช่องแคบนี้สำคัญอย่างไร ทำไมถึงสร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลก?

เพราะตะวันออกกลางเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่ผลิตและส่งออกน้ำมันมากที่สุดในโลก มีผู้ผลิตน้ำมันหลักใน 5 ประเทศ ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย อิรัก สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และคูเวต เมื่อรวมกันแล้ว พบว่าส่งออกน้ำมันดิบเกือบ 2 ใน 3 ของทั้งโลก

ซึ่งแหล่งผลิตน้ำมันสำคัญของภูมิภาคนี้ส่วนใหญ่อยู่รอบอ่าวเปอร์เซีย และการส่งออกไปยังประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ใช้เรือบรรทุกน้ำมันเป็นหลัก แต่ก่อนที่เรือเหล่านี้จะออกจากอ่าวเปอร์เซียไปสู่ทะเลเปิดได้ ล้วนต้องผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ

ข้อมูลจากสำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานของสหรัฐฯ (EIA) ระบุว่า น้ำมันกว่า 30% ของปริมาณที่ขนส่งทางทะเลทั่วโลก หรือราว 20.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน ต้องผ่านช่องแคบนี้

นอกจากน้ำมันแล้ว ช่องแคบนี้ยังเป็นเส้นทางหลักของการขนส่งก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ด้วย ที่ขนส่งผ่านเส้นทางนี้ประมาณ 20% ถูกส่งไปยุโรป ส่วนอีกเกือบ 80% ถูกส่งมายังประเทศต่างๆ ในเอเชีย

แล้วการปิดช่องแคบนี้ จะส่งผลกระทบอะไรบ้าง?

อาจส่งผลต่อเศรษฐกิจในหลายประเทศ จากราคาน้ำมันและก๊าซมีโอกาสพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ต้นทุนพลังงานของหลายประเทศเพิ่มขึ้นแบบฉับพลัน และเมื่อพลังงานแพงขึ้น ต้นทุนขนส่ง การผลิตสินค้า และราคาของใช้ในชีวิตประจำวันก็จะขยับตามไปด้วย แถมยังมีค่าเบี้ยประกันภัย และค่าระวางเรือที่สูงขึ้น เพราะเสี่ยงภัยสงครามและต้องหลีกเลี่ยงเส้นทางปกติ ที่สุดท้ายอาจซ้ำเติมปัญหาเงินเฟ้อในหลายประเทศให้รุนแรงขึ้นกว่าเดิม

ไทยได้รับผลกระทบมากน้อยแค่ไหน หากช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด

หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่รู้ไหมไทยมีสัดส่วนนำเข้าน้ำมันดิบสูง โดยในปี 68 บ้านเรานำเข้าน้ำมันดิบ มูลค่ากว่า 912,913 ล้านบาทในปีล่าสุด โดยเกือบ 58% ต้องขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ นั่นหมายความว่า ถ้าน้ำมันดิบมากกว่าครึ่งที่ไทยนำเข้าจะมีปัญหาในการขนส่ง ก็อาจกระทบถึงราคาน้ำมัน ค่าขนส่ง ค่าไฟ และค่าครองชีพในบ้านเราโดยตรง

อ่านแล้วอย่าพึ่งกังวล ชวนส่อง “กันชน” ของรัฐบาลไทย

รัฐบาลเตรียมแผนรับมือความเสี่ยงจากสถานการณ์ดังกล่าว โดยประกาศระงับการส่งออกน้ำมันเพื่อรักษาปริมาณสำรอง ตั้งศูนย์เฝ้าระวังด้านพลังงาน และเตรียมใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงพยุงราคา

โดยข้อมูลจากกระทรวงพลังงาน ระบุว่า ตอนนี้ไทยมีน้ำมันสำรองกว่า 7,660 ล้านลิตร ซึ่งเพียงพอต่อการใช้งานประมาณ 60 วัน พร้อมสั่งให้เพิ่มการผลิตก๊าซในอ่าวไทย เลื่อนซ่อมบำรุงบางแหล่งผลิต และให้โรงไฟฟ้าถ่านหินกับพลังน้ำเดินเครื่องเต็มกำลัง เพื่อลดการพึ่งพานำเข้า

นอกจากนี้ยังมีการจัดตั้ง “Economic War Room” เพื่อติดตามผลกระทบเศรษฐกิจจากวิกฤตตะวันออกกลางอย่างต่อเนื่อง โดยมีหน่วยงานด้านการคลังและเศรษฐกิจร่วมประเมินสถานการณ์ ทั้งราคาพลังงาน เงินเฟ้อ ค่าเงินบาท ตลาดทุน และผลกระทบต่อภาคธุรกิจ เพื่อให้ตัดสินใจออกมาตรการได้เร็วที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้ความผันผวนลุกลามไปกระทบภาพรวมเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นต้นทุนของผู้ประกอบการ การส่งออก การท่องเที่ยว และกำลังซื้อของคนไทย

อย่างไรก็ตาม ช่องแคบฮอร์มุซจึงไม่ใช่แค่จุดยุทธศาสตร์ทางภูมิรัฐศาสตร์ของตะวันออกกลาง แต่คือ “คอขวด” ที่เชื่อมตรงมาถึงเศรษฐกิจไทย ซึ่งก็ต้องติดตามต่อไปว่าสงครามครั้งนี้จะมีท่าทีอย่างไร

เพราะแม้ระยะสั้นไทยยังมีสต๊อกพลังงานรองรับได้ราว 60 วัน และมีเครื่องมือพยุงราคาอยู่ในมือ แต่หากสถานการณ์ยืดเยื้อหรือรุนแรงขึ้น ผลกระทบก็อาจค่อยๆ ส่งผ่านมายังเศรษฐกิจในวงกว้าง