เก็บคนเก่งไว้ในประเทศ? เปิดเหตุผลทำไมจีนต้องสั่ง "ห้ามตัวท็อปวงการ AI” บินไปสหรัฐฯ

ถ้าคิดว่าสงครามระหว่าง จีน กับ สหรัฐฯ มีแค่เรื่องภาษีหรือแบนแอปฯ อาจจะต้องคิดใหม่ เพราะตอนนี้สมรภูมิที่เดือดที่สุดคือ “AI" เทคโนโลยีที่กำลังเป็นตัวชี้วัดว่า ใครจะขึ้นเป็นมหาอำนาจของโลกในอนาคต ทำให้การแข่งขันด้าน AI ระหว่างสองประเทศเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ

พี่จีนเริ่มใช้ไม้แข็ง คุมบุคลากรด้าน AI ห้ามบินออกนอกประเทศ

ล่าสุด มีรายงานว่ารัฐบาลจีนเริ่มคุมเข้มคนในวงการ AI ในการเดินทางไปต่างประเทศมากขึ้น ทั้งนักวิจัย ผู้ก่อตั้งสตาร์ตอัป และผู้บริหารบริษัทเทคโนโลยี โดยเฉพาะการไปสหรัฐฯ ที่บางรายต้องขออนุญาตจากภาครัฐก่อนออกนอกประเทศ และบางกรณีรัฐบาลจีนก็สั่งห้ามเดินทางชั่วคราวเลยทีเดียว 

ซึ่งหลายฝ่ายมองว่า นี่เป็นสัญญาณที่ จีนเริ่มมองบุคลากรด้าน AI เป็น “ทรัพยากรสำคัญระดับชาติ” ไม่ต่างจากเทคโนโลยีหรือข้อมูลสำคัญ 

ชนวนเหตุเกิดจากดีลลับระหว่าง "Manus" และ "Meta"?

หนึ่งในกรณีที่ถูกจับตามองคือบริษัท AI จีนชื่อ Manus ที่กำลังถูกตรวจสอบดีลที่กำลังจะขายกิจการใหกับ Meta มูลค่ากว่า 2 พันล้านดอลลาร์ ว่าอาจขัดข้อกำหนดด้านการลงทุนจากต่างชาติของจีนหรือไม่ จนทำให้ผู้ร่วมก่อตั้ง 2 รายถูกจำกัดการเดินทางออกนอกประเทศชั่วคราว

สะท้อนว่าตอนนี้จีนไม่ได้มอง AI ว่าเป็น “ธุรกิจเทคโนโลยี” แต่เป็นเรื่องของ “อำนาจและความมั่นคงทางเทคโนโลยี” ของประเทศมากขึ้นเรื่อยๆ 

และเหตุผลที่จีนเริ่มให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มากขึ้น ก็เพราะตอนนี้จีนกำลังพัฒนาและไล่ตามสหรัฐฯ ในด้าน AI ได้เร็วขึ้นอย่างชัดเจน เห็นได้ชัดจากรายงานดัชนี AI ของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ที่ระบุว่า AI ระหว่างจีนกับสหรัฐฯ ลดลงจาก 31% ในปี 2023 เหลือเพียง 2.7% ในปี 2026 เท่านั้น 

แยกห่วงโซ่อุปทานอย่างเด็ดขาด ยุทธศาสตร์ปิดประตูตีแมวของจีน

เพื่อสร้างระบบนิเวศ AI ที่ไม่ต้องพึ่งต่างชาติ จีนกำลังใช้นโยบายเชิงโครงสร้างอย่างจริงจัง เริ่มตั้งแต่การควบคุมเงินทุน โดยจำกัดไม่ให้สตาร์ทอัป AI อย่าง Moonshot AI, StepFun รวมถึงบริษัทใหญ่ เช่น ByteDance รับเงินลงทุนจากสหรัฐฯ โดยไม่ผ่านการอนุมัติล่วงหน้า 

พร้อมสั่งห้ามหน่วยงานรัฐและรัฐวิสาหกิจใช้ชิป AI จากฝั่งตะวันตก และควบคุมการส่งออกแร่หายาก ที่จำเป็นต่อการผลิตชิป เพื่อตอบโต้แรงกดดันและมาตรการคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ

มาตรการครั้งนี้สะท้อนชัดว่า AI ได้กลายเป็นสมรภูมิการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์และความมั่นคงระดับโลกระหว่างจีนกับสหรัฐฯ อย่างเต็มตัว ทำให้รัฐบาลจีนต้องเร่งออกมาตรการปกป้องทั้งบุคลากร เทคโนโลยี และจำกัดอิทธิพลจากต่างชาติอย่างจริงจัง