เมื่อ AI เริ่มกลืนกินงาน Junior แล้วองค์กรจะสร้าง Senior จากไหน?

ตอนนี้ AI เข้ามามีบทบาทในการทำงานของหลายองค์การมากขึ้น จนกำลังเปลี่ยนทั้งรูปแบบการทำงานและโอกาสในการหางานของคนทั่วโลก

ประเด็นนี้ถูกเผยแพร่ผ่านบทความของ World Economic Forum (WEF) ในแง่ของการตั้งข้อสังเกตว่าเมื่อ AI เริ่มทำงานพื้นฐานแทนคนได้มากขึ้น ก็อาจทำให้บัณฑิตจบใหม่หางานได้ยากขึ้น เพราะตำแหน่งงานที่เคยเปิดรับคนไม่มีประสบการณ์มีแนวโน้มลดลง

ซึ่งก็สอดคล้องกับรายงานของ World Economic Forum (WEF) ที่เผยแพร่เมื่อเดือน มิ.ย. 69 ที่ระบุว่า คนวัยเริ่มต้นทำงานทั่วโลกกว่า 37% อยู่ในตำแหน่งที่ AI อาจเข้ามาทำงานแทนบางส่วนได้

ที่ย้อนแย้งคือองค์กรต้องการ Senior มากขึ้น แต่โอกาสปั้นคนรุ่นใหม่ให้เป็น Senior กลับลดลง

ข้อมูลตลาดแรงงานสหรัฐฯ ระหว่างปี 2019–2025 พบว่า หลายองค์กรประกาศรับสมัครงานระดับเริ่มต้นที่ต้องการทักษะระดับสูงมากกว่า 10 ทักษะ ที่มักพบในพนักงานระดับ Senior เพิ่มขึ้น 35% ขณะที่ตำแหน่งงานกลุ่มเดียวกันที่ไม่ได้เพิ่มทักษะเหล่านี้กลับลดลง 10% 

นั่นแปลว่า แม้จะเป็นพนักงานใหม่ แต่องค์กรกลับเริ่มคาดหวังให้มีทักษะระดับ Senior แต่วันแรกที่เข้าทำงาน คำถามคือ ถ้าไม่มีพื้นที่ให้เรียนรู้งานตั้งแต่ระดับพื้นฐาน แล้วเด็กจบใหม่จะเก็บเกี่ยวประสบการณ์จนเติบโตจนมีทักษะระดับ Senior ได้ยังไง 

หากปัญหานี้เกิดขึ้นต่อเนื่อง ในระยะยาวองค์กรก็อาจขาดแคลนคนที่มีประสบการณ์ เพราะคนรุ่นใหม่มีโอกาสพัฒนาตัวเองไปสู่ตำแหน่งระดับสูงน้อยลง

หากองค์กรออกแบบการเรียนรู้ได้ดี AI จะกลายเป็น "ตัวเร่งการเติบโต" ของ Junior 

การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ได้มีเพียงความเสี่ยง เพราะ AI อาจช่วยให้คนรุ่นใหม่เรียนรู้ได้เร็วขึ้น หากองค์กรปรับวิธีทำงานให้ Senior, Junior และ AI ทำงานร่วมกัน โดยให้ Senior คอยแนะนำวิธีทำงานและตรวจสอบผลลัพธ์จาก AI ขณะที่ Junior ได้ลงมือทำงานจริง ฝึกใช้ AI และเรียนรู้วิธีคิดจากผู้มีประสบการณ์

แนวทางนี้ช่วยให้องค์กรเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ไปพร้อมการเปิดโอกาสให้พนักงานรุ่นใหม่พัฒนาทักษะและเติบโตเป็น Senior ในอนาคต

เมื่อ AI เปลี่ยนทักษะที่ตลาดแรงงานต้องการ ไทยต้องปรับตัวอย่างไร

ความกังวลและโจทย์ใหญ่ระดับสากลนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับไทย เพราะในช่วงที่ทั่วโลกเร่งพัฒนาทักษะแรงงานให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของ AI ไทยเองก็ให้ความสำคัญกับการพัฒนา “ทุนมนุษย์” (Human Capital) มากขึ้น เพื่อให้คนไทยมีทักษะที่จำเป็น ปรับตัวเข้ากับรูปแบบงานที่เปลี่ยนไป และสามารถเติบโตในตลาดแรงงานยุค AI ได้ในระยะยาว

หนึ่งในความเคลื่อนไหวสำคัญคือการที่ไทยเข้าร่วมโครงการ Human Capital Project (HCP) ของธนาคารโลก (World Bank) ในฐานะสมาชิกประเทศที่ 101 โดยโครงการนี้ส่งเสริมการพัฒนาคนตั้งแต่วัยเด็กไปจนถึงวัยทำงาน ครอบคลุมทั้งด้านสุขภาพ การศึกษา และทักษะที่จำเป็นต่อการทำงาน

แนวทางดำเนินงานครอบคลุมตั้งแต่การยกระดับคุณภาพศูนย์เด็กเล็กและพัฒนาบุคลากรทางการศึกษา โดยใช้มหาวิทยาลัยราชภัฏเป็นกลไกสนับสนุนการพัฒนาคนในท้องถิ่น ไปจนถึงการส่งเสริมโครงการ Skill Bridge 

เพื่อให้แรงงานมีทักษะสอดคล้องกับความต้องการของตลาด ควบคู่กับการนำระบบ Credit Bank และหลักสูตร Micro-credentials มาเพิ่มความยืดหยุ่นในการเรียนรู้และสะสมหน่วยกิต รวมถึงขยายโอกาสทางการศึกษาและการพัฒนาทักษะให้เข้าถึงประชาชนในภูมิภาคต่าง ๆ ได้มากขึ้น

เพราะการพัฒนาคน ไม่ควรสิ้นสุดลงเมื่อจบการศึกษา แต่ต้องเปิดโอกาสให้ประชาชนเรียนรู้และพัฒนาทักษะได้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต เพื่อให้สามารถปรับตัวตามความต้องการของตลาดแรงงานที่เปลี่ยนแปลงไป และมีโอกาสเติบโตในเส้นทางอาชีพมากขึ้น

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของการเปลี่ยนผ่านสู่ยุค AI ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าองค์กรนำ AI มาใช้มากแค่ไหน แต่ยังขึ้นอยู่กับว่าองค์กรและประเทศเปิดโอกาสให้คนพัฒนาทักษะไปพร้อมกับเทคโนโลยีได้มากแค่ไหนเพราะหาก AI ช่วยให้งานมีประสิทธิภาพขึ้น แต่คนรุ่นใหม่กลับขาดโอกาสเรียนรู้จากการทำงานจริง ในอนาคตตลาดแรงงานก็อาจเผชิญปัญหาขาดแคลนบุคลากรที่มีประสบการณ์ตามมา

โจทย์สำคัญนอกจากการเตรียมคนให้พร้อมทำงานร่วมกับ AI แล้ว ยังต้องสร้างเส้นทางให้พวกเขาเติบโตจากผู้เริ่มต้นไปสู่ผู้เชี่ยวชาญได้ด้วย ซึ่งจะช่วยให้ทั้งองค์กรและประเทศรักษาความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว