ปิโตรดอลลาร์กำลังสั่นคลอน? เมื่อเงินหยวนกลายเป็นตัวแปรใหม่ในตลาดน้ำมันโลก

ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ยังคงส่งผลต่อราคาน้ำมันและพลังงานโลกอย่างต่อเนื่อง ล่าสุด รัฐสภาอิหร่านเตรียมพิจารณา เก็บค่าผ่านทางเรือสินค้าที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยเฉพาะเรือจากสหรัฐฯ อิสราเอล และชาติพันธมิตรของทั้งสองประเทศ 

อิหร่านใช้ช่องทางเศรษฐกิจ เป็นอำนาจต่อรองทางการเมือง?

เพราะช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางหลัก ที่หากถูกจำกัดหรือหยุดชะงัก อาจส่งผลต่อราคาน้ำมันโลกและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจได้ ซึ่งไม่นานมานี้ก็มีรายงานว่า อิหร่านกำลังเล็งตั้งเงื่อนไขใหม่ว่า ใครจะให้เรือบรรทุกน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ต้องซื้อขายกันด้วยระบบ “ปิโตรหยวน” เท่านั้น โดยตอนนี้กำลังเจรจากับประเทศนอกตะวันออกกลาง 8 ชาติในการใช้เงื่อนไขนี้ ถือเป็นการท้าทายระบบ ปิโตรดอลลาร์ ของสหรัฐฯ ที่ใช้มายาวนานกว่า 50 ปีอย่างมาก 

ทำไมระบบปิโตรดอลลาร์ ถึงสำคัญกับสหรัฐฯ ?

ปี 2516 สหรัฐฯ ได้จับมือกับ ซาอุดีอาระเบีย กำหนดให้การซื้อขายน้ำมัน ต้องใช้เงินดอลลาร์เป็นหลัก แน่นอนว่าทั้งโลกต้องใช้น้ำมัน ทุกประเทศจึงต้องมีดอลลาร์ติดตัวไว้ตลอด ทำให้ระบบนี้ทำให้เงินดอลลาร์สหรัฐฯ เป็นสกุลเงินหลักของโลก ส่วนปิโตรหยวนที่พึ่งเปิดตัวในปี 61 ก็กำลังเติบโตขึ้นเรื่อยๆ เพราะเป็นระบบที่เป็นทางเลือกให้ประเทศที่ลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์ และประเทศที่ถูกคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ อย่างรัสเซีย และอิหร่าน

ขณะเดียวกัน ช่วงไม่กี่ปีมานี้ โลกเริ่มเปลี่ยนไปสู่ระบบที่มีหลายขั้วอำนาจ กลุ่ม BRICS และหลายประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ พยายามลดการพึ่งพาดอลลาร์สหรัฐ รวมถึงมองหาวิธีการสร้างสกุลเงินสำรองใหม่ที่สามารถแข่งขันกับดอลลาร์ได้ การที่อิหร่านผลักดันให้ใช้ระบบ “ปิโตรหยวน” จึงเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามนี้ โดยมีจีน ซึ่งเป็นผู้นำเข้าน้ำมันรายใหญ่ที่สุดของอิหร่าน และเป็นแรงขับเคลื่อนหลัก

แล้วถ้าเปลี่ยนมาใช้ระบบปิโตรหยวนจริง จะเกิดอะไรขึ้น?

นักวิเคราะห์ประเมินว่า หากอิหร่านผลักดันให้การซื้อขายน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซทั้งหมด ใช้ระบบปิโตรหยวนสำเร็จ อาจทำให้ตลาดโลกปั่นป่วน ทั้งตลาดเงิน ตลาดหุ้น และทองคำ-โลหะเงิน เพราะระบบปิโตรดอลลาร์ถูกใช้มานานหลายสิบปีแล้ว และกระทบต่อราคาน้ำมันโลกได้ด้วย เพราะตอนนี้การขนส่งน้ำมันบริเวณช่องแคบฮอร์มุซลดลงกว่า 95% ทำให้ตลาดน้ำมันโลกมีความเปราะบางสูง หากเปลี่ยนสกุลเงินซื้อขายเป็นหยวน ก็จะยิ่งสร้างความไม่แน่นอนต่อราคาน้ำมันและตลาดการเงินได้

แต่การจะเปลี่ยนระบบการค้าทั่วโลกจากดอลลาร์สหรัฐฯ ต้องใช้เวลาให้ ตลาด นักลงทุน และประชาชน ค่อยๆปรับตัว นอกจากนี้ยังเสี่ยงถูกสหรัฐฯ ที่มีอิทธิพลที่สุดในตลาดโลก และประชาคมโลกมานานต่อต้าน จนอาจทำให้ความตึงเครียดเพิ่มขึ้น และส่งผลกระทบต่อหลายประเทศเป็นวงกว้าง