หรือ AI จะมาเป็นกุญแจสำคัญในการไขปริศนาในโลกโบราณคดี?

ในอดีต นักโบราณคดีได้ค้นพบโบราณวัตถุจำนวนมาก จากหลากหลายพื้นที่ทั่วโลก แต่ก็ยังมีโบราณวัตถุอีกไม่น้อยที่ยังรอการค้นพบ ด้วยข้อจำกัดของอุปกรณ์หลายๆ อย่าง รวมถึงวัตถุโบราณอีกหลายชิ้นที่ถึงแม้จะถูกค้นพบแล้ว แต่ก็ยังมีปริศนาที่ซ่อนอยู่

จนกระทั่งล่าสุด มีข่าวที่ทำให้วงการโบราณคดีถึงกับต้องฉลองให้กับการค้นพบครั้งยิ่งใหญ่ เมื่อวัตถุโบราณ อย่าง “ม้วนกระดาษปาปิรัส” ที่ถูกเผาไหม้จนเป็นเถ้าถ่าน จากการปะทุของภูเขาไฟ “เวสุเวียส” จนหลายคนเชื่อว่าไม่สามารถเปิดอ่านได้อีกแล้ว

แต่ใครจะเชื่อว่า AI จะเข้ามามีส่วนช่วยให้วัตถุโบราณที่ถูกเผาไหม้มาเป็นเวลาเกือบ 2,000 ปี ถูกเปิดอ่านได้อย่างสมบูรณ์แบบได้ โดยใช้เทคนิคการถอดรหัสภาษาพร้อมกับการผสมผสานการถ่ายภาพขั้นสูง ซึ่งนับเป็นวินาทีประวัติศาสตร์ครั้งสำคัญ

ซึ่งนี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ AI เข้ามามีส่วนช่วยในการถอดรหัสลับทางโบราณคดี

ย้อนกลับไปไม่กี่เดือนก่อนหน้าการเปิดอ่านม้วนกระดาษปาปิรัส AI ยังเคยได้แสดงพลังในการถอดรหัสหนังสือที่ไม่มีผู้ใดสามารถอ่านได้มากกว่า 400 ปี ซึ่งมีชื่อเรียกว่า “บอร์กไซเฟอร์” โดยนักโบราณคดีได้นำ Machine learning มาใช้ในการถอดรหัสภาษา ทำให้รู้ว่าภายในหนังสือนั้นเต็มไปด้วยวิธีการรักษาโรคร้ายในยุคกลาง

โดย เบียตา เมกเยซี ศาสตราจารย์ด้านภาษาศาสตร์เชิงคำนวณจากมหาวิทยาลัยสตอกโฮล์ม ในสวีเดน และทีมผู้ทำงานถอดรหัส เชื่อว่า AI จะสามารถเป็นเครื่องมือที่จะเข้ามาช่วยแก้ไขปริศนาทางโบราณคดีได้อีกเป็นจำนวนมาก ที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยมีใครไขได้

ซึ่งอาจช่วยให้เรามีโอกาสอ่านจดหมายรัก สูตรอาหาร การวางแผนก่อกบฏ หรือแม้แต่วิธีรักษาโรคภัยในอดีตที่ไม่เคยมีใครได้อ่านมาก่อน โดยอาศัย AI ในการถอดรหัสและแปลความหมายหนังสือและบันทึกต่างๆ

นอกจากนี้ AI ก็ยังช่วยให้เกิดการค้นพบโบราณสถานในเขตตะวันออกกลาง และพื้นที่ทางแอฟริกาเหนือโดยการใช้ภาพถ่ายดาวเทียมและ LiDAR (Light Detection and Ranging) ในค้นหาโบราณสถานที่ซ่อนอยู่ได้อีกด้วย

AI มีบทบาทในการวิเคราะห์และจำแนกโบราณวัตถุ การแปลภาษาโบราณ เช่น อัคคาเดียน รวมถึงการวิเคราะห์เอกสารและ DNA โบราณ นอกจากนี้ AI ยังช่วยสร้างแบบจำลอง 3 มิติและอนุรักษ์แหล่งโบราณคดีได้ด้วย

ทั้งหมดที่เล่าทำให้เห็น AI เปรียบเสมือนกุญแจที่ช่วยไขปริศนาที่น่าพิศวงในโลกของโบราณคดีได้ รวมถึงทำให้เราได้ค้นพบเรื่องราวที่เราไม่เคยรู้ ภาษาโบราณ หรือวัตถุที่น่าสนใจในอดีต ซึ่งในอนาคตเราอาจจะได้มีอ่านโอกาสที่ค้นพบสิ่งใหม่ๆ ในโลกโบราณคดี ที่เป็นประโยชน์ต่อคนรุ่นหลังให้ได้ศึกษาโบราณคดีต่อไป